With commentry by Swami Shivananda
Author: Krishna
The Bhagavad Gita, often called the "Song of God," is a 700-verse sacred Hindu scripture embedded within the ancient Indian epic, the Mahabharata. It is a philosophical dialogue between the warrior Arjuna and his charioteer, the god Krishna, offering profound guidance on duty, ethics, and spiritual liberation.
The Yoga of the Eternal Godhead
ananyacetāḥ satataṃ yaḥ mām smarati nityaśaḥ | tasya aham sulabhaḥ pārtha nityayuktasya yoginaḥ ||
ananyaceta satata ya mam smarati nityasa | tasya aham sulabha partha nityayuktasya yogina ||
arjuna uvāca kiṃ tat brahma kim | adhyātmam kiṃ karma puruṣottama adhibhūtaṃ ca | kiṃ proktam adhidaivaṃ kim ucyate ||
arjuna uvaca ki tat brahma kim | adhyatmam ki karma purusottama adhibhuta ca | ki proktam adhidaiva kim ucyate ||
adhiyajñaḥ kathaṃ kaḥ atra dehe asmin madhusūdana | prayāṇakāle ca kathaṃ jñeyaḥ asi niyatātmabhiḥ ||
adhiyajna katha ka atra dehe asmin madhusudana | prayanakale ca katha jneya asi niyatatmabhi ||
śrībhagavānuvāca akṣaram brahma | paramaṃ svabhāvaḥ adhyātmam ucyate | bhūtabhāvodbhavakaraḥ visargaḥ karmasaṃjñitaḥ ||
sribhagavanuvaca aksaram brahma | parama svabhava adhyatmam ucyate | bhutabhavodbhavakara visarga karmasajnita ||
adhibhūtam kṣaraḥ bhāvaḥ puruṣaḥ ca adhidaivatam adhiyajñaḥ | aham eva atra dehe dehabhṛtām vara ||
adhibhutam ksara bhava purusa ca adhidaivatam adhiyajna | aham eva atra dehe dehabhtam vara ||
antakāle ca mām eva smaran muktvā kalevaram yaḥ | prayāti sa madbhāvam yāti na asti atra saṃśayaḥ ||
antakale ca mam eva smaran muktva kalevaram ya | prayati sa madbhavam yati na asti atra sasaya ||
yaṃ yaṃ vā api smaran bhāvaṃ tyajati ante | kalevaram tam tam eva eti kaunteya sadā tadbhāvabhāvitaḥ ||
ya ya va api smaran bhava tyajati ante | kalevaram tam tam eva eti kaunteya sada tadbhavabhavita ||
tasmāt sarveṣu kāleṣu mām anusmara yudhya ca | mayi arpita manobuddhiḥ mām eva eṣyasi asaṃśayam ||
tasmat sarvesu kalesu mam anusmara yudhya ca | mayi arpita manobuddhi mam eva esyasi asasayam ||
abhyāsayogayuktena cetasā na anyagāminā paramaṃ | puruṣaṃ divyaṃ yāti pārtha anucintayan ||
abhyasayogayuktena cetasa na anyagamina parama | purusa divya yati partha anucintayan ||
kavim purāṇam anuśāsitāram | aṇoḥ aṇīyāṃsam anusmaret | yaḥ sarvasya dhātāram acintyarūpam | ādityavarṇam tamasaḥ parastāt ||
kavim puranam anusasitaram | ano aniyasam anusmaret | ya sarvasya dhataram acintyarupam | adityavarnam tamasa parastat ||
prayāṇakāle manasā acalena bhaktyā yuktaḥ | yogabalena ca eva bhruvoḥ madhye | prāṇam āveśya samyak saḥ tam | param puruṣam upaiti divyam ||
prayanakale manasa acalena bhaktya yukta | yogabalena ca eva bhruvo madhye | pranam avesya samyak sa tam | param purusam upaiti divyam ||
yat akṣaram vedavidaḥ vadanti | viśanti yat yatayaḥ vītarāgāḥ | yat icchantaḥ brahmacaryam caranti tat | te padaṃ saṅgraheṇa pravakṣye ||
yat aksaram vedavida vadanti | visanti yat yataya vitaraga | yat icchanta brahmacaryam caranti tat | te pada sangrahena pravaksye ||
sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca | mūrdhni ādhāya ātmanaḥ prāṇam āsthitaḥ yogadhāraṇām ||
sarvadvarani sayamya mano hdi nirudhya ca | murdhni adhaya atmana pranam asthita yogadharanam ||
om ekākṣaram brahma vyāharan mām anusmaran yaḥ | prayāti tyajan deham sa yāti paramāṃ gatim ||
om ekaksaram brahma vyaharan mam anusmaran ya | prayati tyajan deham sa yati parama gatim ||
mām upetya punaḥ janma duḥkhālayam aśāśvatam | na āpnuvanti mahātmānaḥ saṃsiddhim paramām gatāḥ ||
mam upetya puna janma dukhalayam asasvatam | na apnuvanti mahatmana sasiddhim paramam gata ||
ābrahmabhuvanāt lokāḥ punarāvartinaḥ arjuna mām upetya | tu kaunteya punarjanma na vidyate ||
abrahmabhuvanat loka punaravartina arjuna mam upetya | tu kaunteya punarjanma na vidyate ||
sahasrayugaparyantam ahaḥ yat brahmaṇaḥ viduḥ | rātrim yugasahasrāntām te ahorātravidaḥ janāḥ ||
sahasrayugaparyantam aha yat brahmana vidu | ratrim yugasahasrantam te ahoratravida jana ||
avyaktād vyaktayaḥ sarvāḥ prabhavanti aharāgame | rātryāgame pralīyante tatra eva avyaktasaṃjñake ||
avyaktad vyaktaya sarva prabhavanti aharagame | ratryagame praliyante tatra eva avyaktasajnake ||
bhūtagrāmaḥ sa eva ayam bhūtvā bhūtvā | pralīyate rātryāgame avaśaḥ pārtha prabhavati aharāgame ||
bhutagrama sa eva ayam bhutva bhutva | praliyate ratryagame avasa partha prabhavati aharagame ||
paraḥ tasmāt tu bhāvaḥ anyaḥ avyaktaḥ avyaktāt sanātanaḥ | yaḥ saḥ sarveṣu bhūteṣu naśyatsu na vinaśyati ||
para tasmat tu bhava anya avyakta avyaktat sanatana | ya sa sarvesu bhutesu nasyatsu na vinasyati ||
avyaktaḥ akṣaraḥ uktaḥ tam āhuḥ paramām gatim | yam prāpya na nivartante tat dhāma paramam mama ||
avyakta aksara ukta tam ahu paramam gatim | yam prapya na nivartante tat dhama paramam mama ||
puruṣaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyaḥ tu ananyayā | yasmin antaḥsthāni bhūtāni yena sarvam idam tatam ||
purusa sa para partha bhaktya labhya tu ananyaya | yasmin antasthani bhutani yena sarvam idam tatam ||
yatra kāle tu anāvṛttim āvṛttiṃ ca eva | yoginaḥ prayātāḥ yānti taṃ kālaṃ vakṣyāmi bharatarṣabha ||
yatra kale tu anavttim avtti ca eva | yogina prayata yanti ta kala vaksyami bharatarsabha ||
agniḥ jyotiḥ ahaḥ śuklaḥ ṣaṇmāsāḥ uttarāyaṇam | tatra prayātāḥ gacchanti brahma brahmavidaḥ janāḥ ||
agni jyoti aha sukla sanmasa uttarayanam | tatra prayata gacchanti brahma brahmavida jana ||
dhūmaḥ rātriḥ tathā kṛṣṇaḥ ṣaṇmāsāḥ dakṣiṇāyanam | tatra cāndramasam jyotiḥ yogī prāpya nivartate ||
dhuma ratri tatha ksna sanmasa daksinayanam | tatra candramasam jyoti yogi prapya nivartate ||
śuklakṛṣṇe gatī hi ete jagataḥ śāśvate mate | ekayā yāti anāvṛttim anyayā āvartate punaḥ ||
suklaksne gati hi ete jagata sasvate mate | ekaya yati anavttim anyaya avartate puna ||
na ete sṛtī pārtha jānan yogī muhyati | kaścana tasmāt sarveṣu kāleṣu yogayuktaḥ bhava arjuna ||
na ete sti partha janan yogi muhyati | kascana tasmat sarvesu kalesu yogayukta bhava arjuna ||
vedeṣu | yajñeṣu | tapaḥsu | ca | eva | dāneṣu | yat puṇyaphalaṃ pradiṣṭam atyeti tat sarvam idaṃ viditvā yogī paraṃ sthānam upaiti ca ādyam ||
vedesu | yajnesu | tapasu | ca | eva | danesu | yat punyaphala pradistam atyeti tat sarvam ida viditva yogi para sthanam upaiti ca adyam ||