With commentry by Swami Shivananda
Author: Krishna
The Bhagavad Gita, often called the "Song of God," is a 700-verse sacred Hindu scripture embedded within the ancient Indian epic, the Mahabharata. It is a philosophical dialogue between the warrior Arjuna and his charioteer, the god Krishna, offering profound guidance on duty, ethics, and spiritual liberation.
The Divine and Demoniac Natures
śrībhagavān uvāca abhayam sattvasaṃśuddhiḥ | jñānayogavyavasthitiḥ dānam damaḥ ca yajñaḥ | ca svādhyāyaḥ tapaḥ ārjavam ||
sribhagavan uvaca abhayam sattvasasuddhi | jnanayogavyavasthiti danam dama ca yajna | ca svadhyaya tapa arjavam ||
ahiṃsā satyaṃ akrodhaḥ tyāgaḥ śāntiḥ apaiśunam | dayā bhūteṣu aloluptvaṃ mārdavam hrīḥ acāpalam ||
ahisa satya akrodha tyaga santi apaisunam | daya bhutesu aloluptva mardavam hri acapalam ||
tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucam adrohaḥ na | atimānitā bhavanti sampadam daivīm abhijātasya bhārata ||
teja ksama dhti saucam adroha na | atimanita bhavanti sampadam daivim abhijatasya bharata ||
dambhaḥ darpaḥ abhimānaḥ ca krodhaḥ pāruṣyam eva | ca ajñānam ca abhijātasya pārtha sampadam āsurīm ||
dambha darpa abhimana ca krodha parusyam eva | ca ajnanam ca abhijatasya partha sampadam asurim ||
daivī sampat vimokṣāya nibandhāya āsurī matā mā | śucaḥ sampadam daivīm abhijātaḥ asi pāṇḍava ||
daivi sampat vimoksaya nibandhaya asuri mata ma | suca sampadam daivim abhijata asi panava ||
dvau bhūtasargau loke asmin daiva āsura eva ca | daivaḥ vistaraśaḥ prokta āsuram pārtha me śṛṇu ||
dvau bhutasargau loke asmin daiva asura eva ca | daiva vistarasa prokta asuram partha me snu ||
pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca janāḥ na viduḥ asurāḥ na | śaucaṃ na api ca ācāraḥ na satyaṃ teṣu vidyate ||
pravtti ca nivtti ca jana na vidu asura na | sauca na api ca acara na satya tesu vidyate ||
asatyam apratiṣṭham te jagat āhuḥ | anīśvaram aparasparasambhūtam kim anyat kāmahaitukam ||
asatyam apratistham te jagat ahu | anisvaram aparasparasambhutam kim anyat kamahaitukam ||
etām dṛṣṭim avaṣṭabhya naṣṭātmānaḥ alpabuddhayaḥ | prabhavanti ugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagataḥ ahitāḥ ||
etam dstim avastabhya nastatmana alpabuddhaya | prabhavanti ugrakarmana ksayaya jagata ahita ||
kāmam āśritya duṣpūram dambha māna mada anvitāḥ | mohāt gṛhītvā asat grāhān pravartante aśuci vratāḥ ||
kamam asritya duspuram dambha mana mada anvita | mohat ghitva asat grahan pravartante asuci vrata ||
cintām aparimeyām ca pralayāntām upāśritāḥ | kāmopabhogaparamāḥ etāvat niścitāḥ ||
cintam aparimeyam ca pralayantam upasrita | kamopabhogaparama etavat niscita ||
āśāpāśaśataiḥ baddhāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥ īhante | kāmabhogārtham anyāyena arthasañcayān ||
asapasasatai baddha kamakrodhaparayana ihante | kamabhogartham anyayena arthasancayan ||
idam adya mayā labdham imam prāpsye manoratham idam | asti idam api me bhaviṣyati punaḥ dhanam ||
idam adya maya labdham imam prapsye manoratham idam | asti idam api me bhavisyati puna dhanam ||
asau mayā hataḥ śatruḥ haniṣye ca aparān api | īśvaraḥ aham aham bhogī siddhaḥ aham balavān sukhī ||
asau maya hata satru hanisye ca aparan api | isvara aham aham bhogi siddha aham balavan sukhi ||
āḍhyaḥ abhijanavān asmi kaḥ anyaḥ asti sadṛśaḥ | mayā yakṣye dāsyāmi modiṣya ajñānavimohitāḥ ||
ahya abhijanavan asmi ka anya asti sadsa | maya yaksye dasyami modisya ajnanavimohita ||
anekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ prasaktāḥ kāmabhogeṣu | patanti narake aśucau ||
anekacittavibhranta mohajalasamavta prasakta kamabhogesu | patanti narake asucau ||
ātmasambhāvitāḥ stabdhāḥ dhanamānamadānvitāḥ yajante | nāmayajñaiḥ te dambhena avidhipūrvakam ||
atmasambhavita stabdha dhanamanamadanvita yajante | namayajnai te dambhena avidhipurvakam ||
ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ ca | saṃśritāḥ mām ātmaparadeheṣu pradviṣantaḥ abhyasūyakāḥ ||
ahankara bala darpa kama krodha ca | sasrita mam atmaparadehesu pradvisanta abhyasuyaka ||
tān aham dviṣataḥ krūrān saṃsāreṣu narādhamān | kṣipāmi ajasram aśubhān āsurīṣu eva yoniṣu ||
tan aham dvisata kruran sasaresu naradhaman | ksipami ajasram asubhan asurisu eva yonisu ||
āsurīm yonim āpannāḥ mūḍhāḥ janmani janmani mām | aprāpya eva kaunteya tataḥ yānti adhamām gatim ||
asurim yonim apanna muha janmani janmani mam | aprapya eva kaunteya tata yanti adhamam gatim ||
trividhaṃ narakasya idaṃ dvāraṃ nāśanam ātmanaḥ kāmaḥ | krodhaḥ tathā lobhaḥ tasmāt etat trayam tyajet ||
trividha narakasya ida dvara nasanam atmana kama | krodha tatha lobha tasmat etat trayam tyajet ||
etaiḥ vimuktaḥ kaunteya tamodvāraiḥ tribhiḥ naraḥ ācarati | ātmanaḥ śreyaḥ tataḥ yāti parām gatim ||
etai vimukta kaunteya tamodvarai tribhi nara acarati | atmana sreya tata yati param gatim ||
yaḥ śāstravidhimutsṛjya vartate kāmakārataḥ na sa siddhim | avāpnoti na sukham na parām gatim ||
ya sastravidhimutsjya vartate kamakarata na sa siddhim | avapnoti na sukham na param gatim ||
tasmāt śāstraṃ pramāṇaṃ te | kāryākāryavyavasthitau jñātvā śāstravidhānoktaṃ karma kartum | iha arhasi oṃ tatsat | śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde | daivāsurasampadvibhāgayogaḥ nāma ṣoḍaśaḥ adhyāyaḥ ||
tasmat sastra pramana te | karyakaryavyavasthitau jnatva sastravidhanokta karma kartum | iha arhasi o tatsat | srimadbhagavadgitasupanisatsu brahmavidyaya yogasastre sriksnarjunasavade | daivasurasampadvibhagayoga nama soasa adhyaya ||