With commentry by Swami Shivananda
Author: Krishna
The Bhagavad Gita, often called the "Song of God," is a 700-verse sacred Hindu scripture embedded within the ancient Indian epic, the Mahabharata. It is a philosophical dialogue between the warrior Arjuna and his charioteer, the god Krishna, offering profound guidance on duty, ethics, and spiritual liberation.
The Yoga of the Supreme Person
śrībhagavānuvāca ūrdhvamūlam adhaḥśākham aśvattham prāhuḥ | avyayam chandāṃsi yasya parṇāni yaḥ | tam veda saḥ vedavit ||
sribhagavanuvaca urdhvamulam adhasakham asvattham prahu | avyayam chandasi yasya parnani ya | tam veda sa vedavit ||
adhaḥ ca ūrdhvaṃ prasṛtāḥ | tasya śākhāḥ guṇapravṛddhāḥ | viṣayapravālāḥ adhaḥ ca mūlāni | anusantatāni karmānubandhīni manuṣyaloke ||
adha ca urdhva prasta | tasya sakha gunapravddha | visayapravala adha ca mulani | anusantatani karmanubandhini manusyaloke ||
na rūpam asya iha tathā | upalabhyate na antaḥ na ca | ādi na ca sampratiṣṭhā aśvattham | enam suvirūḍhamūlam asaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā ||
na rupam asya iha tatha | upalabhyate na anta na ca | adi na ca sampratistha asvattham | enam suviruhamulam asangasastrena dhena chittva ||
tataḥ padaṃ tat parimārgitavyaṃ yasmin gatā | na nivartanti bhūyaḥ tam | eva ca ādyaṃ puruṣaṃ prapadye | yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī ||
tata pada tat parimargitavya yasmin gata | na nivartanti bhuya tam | eva ca adya purusa prapadye | yata pravtti prasta purani ||
nirmānamohā | jitasaṅgadoṣā | adhyātmanityā | vinivṛttakāmāḥ dvandvaiḥ vimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñaiḥ gacchanti amūḍhāḥ padamavyayaṃ tat ||
nirmanamoha | jitasangadosa | adhyatmanitya | vinivttakama dvandvai vimukta sukhadukhasajnai gacchanti amuha padamavyaya tat ||
na tat bhāsayate sūryaḥ na śaśāṅkaḥ na pāvakaḥ | yat gatvā na nivartante tat dhāma paramam mama ||
na tat bhasayate surya na sasanka na pavaka | yat gatva na nivartante tat dhama paramam mama ||
mama eva aṃśaḥ jīvaloke jīvabhūtaḥ | sanātanaḥ manaḥṣaṣṭhāni indriyāṇi prakṛtisthāni karṣati ||
mama eva asa jivaloke jivabhuta | sanatana manasasthani indriyani praktisthani karsati ||
śarīraṃ yat avāpnoti yat ca api utkrāmati īśvaraḥ | gṛhītvā etāni saṃyāti vāyuḥ gandhān iva āśayāt ||
sarira yat avapnoti yat ca api utkramati isvara | ghitva etani sayati vayu gandhan iva asayat ||
śrotram cakṣuḥ sparśanam ca rasanam ghrāṇam eva | ca adhiṣṭhāya manaḥ ca ayam viṣayān upasevate ||
srotram caksu sparsanam ca rasanam ghranam eva | ca adhisthaya mana ca ayam visayan upasevate ||
utkrāmantaṃ sthitaṃ vā api bhuñjānaṃ vā | guṇānvitam vimūḍhāḥ na anupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ ||
utkramanta sthita va api bhunjana va | gunanvitam vimuha na anupasyanti pasyanti jnanacaksusa ||
yatantaḥ yoginaḥ ca enam paśyanti ātmani avasthitam | yatantaḥ api akṛtātmānaḥ na enam paśyanti acetasaḥ ||
yatanta yogina ca enam pasyanti atmani avasthitam | yatanta api aktatmana na enam pasyanti acetasa ||
yat ādityagataṃ tejaḥ jagat bhāsayate akhilam yat candramasi | yat ca agnau tat tejaḥ viddhi māmakam ||
yat adityagata teja jagat bhasayate akhilam yat candramasi | yat ca agnau tat teja viddhi mamakam ||
gām āviśya ca bhūtāni dhārayāmi aham ojasā | puṣṇāmi ca auṣadhīḥ sarvāḥ somaḥ bhūtvā rasātmakaḥ ||
gam avisya ca bhutani dharayami aham ojasa | pusnami ca ausadhi sarva soma bhutva rasatmaka ||
aham vaiśvānaraḥ bhūtvā prāṇinām deham | āśritaḥ prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmi annam caturvidham ||
aham vaisvanara bhutva praninam deham | asrita pranapanasamayukta pacami annam caturvidham ||
sarvasya ca aham hṛdi sanniviṣṭaḥ | mattaḥ smṛtiḥ jñānam apohanaṃ ca | vedaiḥ ca sarvaiḥ aham eva vedyaḥ | vedāntakṛt vedavid eva ca aham ||
sarvasya ca aham hdi sannivista | matta smti jnanam apohana ca | vedai ca sarvai aham eva vedya | vedantakt vedavid eva ca aham ||
dvau imau puruṣau loke kṣaraḥ ca akṣara eva | ca kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭasthaḥ akṣara ucyate ||
dvau imau purusau loke ksara ca aksara eva | ca ksara sarvani bhutani kutastha aksara ucyate ||
uttamaḥ puruṣaḥ tu anyaḥ paramātmā udāhṛtaḥ | yaḥ lokatrayam āviśya bibharti avyayaḥ īśvaraḥ ||
uttama purusa tu anya paramatma udahta | ya lokatrayam avisya bibharti avyaya isvara ||
yasmāt kṣaram atītaḥ aham akṣarāt api ca uttamaḥ | ataḥ asmi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ ||
yasmat ksaram atita aham aksarat api ca uttama | ata asmi loke vede ca prathita purusottama ||
yaḥ mām evam asammūḍhaḥ jānāti puruṣottamam | saḥ sarvavit bhajati mām sarvabhāvena bhārata ||
ya mam evam asammuha janati purusottamam | sa sarvavit bhajati mam sarvabhavena bharata ||
guhyatamam śāstram idam uktam | mayā anagha etat buddhvā buddhimān syāt | kṛtakṛtyaḥ ca bhārata oṃ tat | sat śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjuna | saṃvāde puruṣottamayogaḥ nāma pañcadaśaḥ adhyāyaḥ ||
guhyatamam sastram idam uktam | maya anagha etat buddhva buddhiman syat | ktaktya ca bharata o tat | sat srimadbhagavadgitasupanisatsu brahmavidyaya yogasastre sriksnarjuna | savade purusottamayoga nama pancadasa adhyaya ||