With commentry by Swami Shivananda
Author: Krishna
The Bhagavad Gita, often called the "Song of God," is a 700-verse sacred Hindu scripture embedded within the ancient Indian epic, the Mahabharata. It is a philosophical dialogue between the warrior Arjuna and his charioteer, the god Krishna, offering profound guidance on duty, ethics, and spiritual liberation.
The Three Modes of Material Nature
śrībhagavānuvāca paraṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi | jñānānāṃ jñānamuttamam yajjñātvā munayaḥ sarve | parāṃ siddhim ito gatāḥ ||
sribhagavanuvaca para bhuya pravaksyami | jnanana jnanamuttamam yajjnatva munaya sarve | para siddhim ito gata ||
idaṃ jñānam upāśritya mama sādharmyam āgatāḥ sarge | api na upajāyante pralaye na vyathanti ca ||
ida jnanam upasritya mama sadharmyam agata sarge | api na upajayante pralaye na vyathanti ca ||
mama yoniḥ mahad brahma tasmin garbham dadhāmi | aham sambhavaḥ sarvabhūtānām tataḥ bhavati bhārata ||
mama yoni mahad brahma tasmin garbham dadhami | aham sambhava sarvabhutanam tata bhavati bharata ||
sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ tāsāṃ | brahma mahadyoniḥ aham bījapradaḥ pitā ||
sarvayonisu kaunteya murtaya sambhavanti ya tasa | brahma mahadyoni aham bijaprada pita ||
sattvaṃ rajaḥ tamaḥ guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ | nibadhnanti mahābāho dehe dehinam avyayam ||
sattva raja tama guna praktisambhava | nibadhnanti mahabaho dehe dehinam avyayam ||
tatra sattvaṃ nirmalatvāt prakāśakam anāmayam | sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena ca anagha ||
tatra sattva nirmalatvat prakasakam anamayam | sukhasangena badhnati jnanasangena ca anagha ||
rajaḥ rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇā saṅga samudbhavam | tat nibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam ||
raja ragatmaka viddhi tsna sanga samudbhavam | tat nibadhnati kaunteya karmasangena dehinam ||
tamaḥ tu ajñānajam viddhi mohanam | sarvadehinām pramādālasyanidrābhiḥ tat nibadhnāti bhārata ||
tama tu ajnanajam viddhi mohanam | sarvadehinam pramadalasyanidrabhi tat nibadhnati bharata ||
sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata jñānam | āvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayati uta ||
sattva sukhe sanjayati raja karmani bharata jnanam | avtya tu tama pramade sanjayati uta ||
rajaḥ tamaḥ ca abhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata rajaḥ | sattvaṃ tamaḥ ca eva tamaḥ sattvaṃ rajaḥ tathā ||
raja tama ca abhibhuya sattva bhavati bharata raja | sattva tama ca eva tama sattva raja tatha ||
sarvadvāreṣu dehe asmin prakāśa upajāyate jñānaṃ yadā | tadā vidyāt vivṛddhaṃ sattvam uta ||
sarvadvaresu dehe asmin prakasa upajayate jnana yada | tada vidyat vivddha sattvam uta ||
lobhaḥ pravṛttiḥ ārambhaḥ karmaṇām aśamaḥ spṛhā | rajasi etāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha ||
lobha pravtti arambha karmanam asama spha | rajasi etani jayante vivddhe bharatarsabha ||
aprakāśaḥ apravṛttiḥ ca pramādaḥ mohaḥ eva | ca tamasi etāni jāyante vivṛddhe kurunandana ||
aprakasa apravtti ca pramada moha eva | ca tamasi etani jayante vivddhe kurunandana ||
yadā sattve pravṛddhe tu pralayam yāti | dehabhṛt tadā uttamavidām lokān amalān pratipadyate ||
yada sattve pravddhe tu pralayam yati | dehabht tada uttamavidam lokan amalan pratipadyate ||
rajasi pralayam gatvā karmasaṅgiṣu jāyate | tathā pralīnaḥ tamasi mūḍhayoniṣu jāyate ||
rajasi pralayam gatva karmasangisu jayate | tatha pralina tamasi muhayonisu jayate ||
karmaṇaḥ sukṛtasya āhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam rajasaḥ | tu phalam duḥkham ajñānaṃ tamasaḥ phalam ||
karmana suktasya ahu sattvika nirmala phalam rajasa | tu phalam dukham ajnana tamasa phalam ||
sattvāt sañjāyate jñānaṃ rajasaḥ lobha eva ca | pramādamohau tamasaḥ bhavataḥ ajñānam eva ca ||
sattvat sanjayate jnana rajasa lobha eva ca | pramadamohau tamasa bhavata ajnanam eva ca ||
ūrdhvam gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti | rājasāḥ jaghanyaguṇavṛttisthāḥ adhaḥ gacchanti tāmasāḥ ||
urdhvam gacchanti sattvastha madhye tisthanti | rajasa jaghanyagunavttistha adha gacchanti tamasa ||
na anyam guṇebhyaḥ kartāram yadā draṣṭā anupaśyati | guṇebhyaḥ ca param vetti madbhāvam saḥ adhigacchati ||
na anyam gunebhya kartaram yada drasta anupasyati | gunebhya ca param vetti madbhavam sa adhigacchati ||
guṇān etān atītya trīn dehī dehasamudbhavān janma | mṛtyu jarā duḥkhaiḥ vimuktaḥ amṛtam aśnute ||
gunan etan atitya trin dehi dehasamudbhavan janma | mtyu jara dukhai vimukta amtam asnute ||
arjuna uvāca kaiḥ liṅgaiḥ trīn guṇān | etān atītaḥ bhavati prabho kim ācāraḥ | katham ca etān trīn guṇān ativartate ||
arjuna uvaca kai lingai trin gunan | etan atita bhavati prabho kim acara | katham ca etan trin gunan ativartate ||
śrībhagavān uvāca prakāśam ca pravṛttim | ca moham eva ca pāṇḍava na | dveṣṭi sampravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati ||
sribhagavan uvaca prakasam ca pravttim | ca moham eva ca panava na | dvesti sampravttani na nivttani kanksati ||
udāsīnavat āsīnaḥ guṇaiḥ yaḥ na vicālyate guṇāḥ | vartante evam yaḥ avatiṣṭhati na iṅgate ||
udasinavat asina gunai ya na vicalyate guna | vartante evam ya avatisthati na ingate ||
samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ | tulyapriyāpriyaḥ dhīraḥ tulyanindātmasaṃstutiḥ ||
samadukhasukha svastha samalostasmakancana | tulyapriyapriya dhira tulyanindatmasastuti ||
mānāpamānayoḥ tulyaḥ tulyaḥ mitrāripakṣayoḥ | sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate ||
manapamanayo tulya tulya mitraripaksayo | sarvarambhaparityagi gunatita sa ucyate ||
mām ca yaḥ avyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate | saḥ guṇān samatītya etān brahmabhūyāya kalpate ||
mam ca ya avyabhicarena bhaktiyogena sevate | sa gunan samatitya etan brahmabhuyaya kalpate ||
brahmaṇaḥ hi pratiṣṭhā aham amṛtasya | avyayasya ca śāśvatasya ca dharmasya | sukhasya ekāntikasya ca oṃ tat | sat śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyām yogaśāstre | śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde guṇatrayavibhāgayogaḥ nāma caturdaśaḥ adhyāyaḥ ||
brahmana hi pratistha aham amtasya | avyayasya ca sasvatasya ca dharmasya | sukhasya ekantikasya ca o tat | sat srimadbhagavadgitasupanisatsu brahmavidyayam yogasastre | sriksnarjunasavade gunatrayavibhagayoga nama caturdasa adhyaya ||