With commentry by Swami Shivananda
Author: Krishna
The Bhagavad Gita, often called the "Song of God," is a 700-verse sacred Hindu scripture embedded within the ancient Indian epic, the Mahabharata. It is a philosophical dialogue between the warrior Arjuna and his charioteer, the god Krishna, offering profound guidance on duty, ethics, and spiritual liberation.
The Yoga of Action and Renunciation
arjuna uvāca saṃnyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punaḥ | yogaṃ ca śaṃsasi yat śreyaḥ etayoḥ | ekaṃ tat me brūhi suniścitam ||
arjuna uvaca sanyasa karmana ksna puna | yoga ca sasasi yat sreya etayo | eka tat me bruhi suniscitam ||
śrībhagavānuvāca saṃnyāsaḥ karmayogaḥ ca | niḥśreyasakarau ubhau tayoḥ tu | karmasaṃnyāsāt karmayogaḥ viśiṣyate ||
sribhagavanuvaca sanyasa karmayoga ca | nisreyasakarau ubhau tayo tu | karmasanyasat karmayoga visisyate ||
jñeyaḥ sa nityasaṃnyāsī yaḥ na dveṣṭi na | kāṅkṣati nirdvandvaḥ hi mahābāho sukham bandhāt pramucyate ||
jneya sa nityasanyasi ya na dvesti na | kanksati nirdvandva hi mahabaho sukham bandhat pramucyate ||
sāṅkhyayogau pṛthak bālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ ekaṃ | api āsthitaḥ samyak ubhayor vindate phalam ||
sankhyayogau pthak bala pravadanti na panita eka | api asthita samyak ubhayor vindate phalam ||
yat sāṅkhyaiḥ prāpyate sthānam tat yogaiḥ api gamyate ekaṃ | sāṅkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati ||
yat sankhyai prapyate sthanam tat yogai api gamyate eka | sankhya ca yoga ca ya pasyati sa pasyati ||
saṃnyāsaḥ tu mahābāho duḥkham āptum ayogataḥ | yogayuktaḥ muniḥ brahma na cireṇa adhigacchati ||
sanyasa tu mahabaho dukham aptum ayogata | yogayukta muni brahma na cirena adhigacchati ||
yogayuktaḥ viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ sarvabhūtātmabhūtātmā | kurvan api na lipyate ||
yogayukta visuddhatma vijitatma jitendriya sarvabhutatmabhutatma | kurvan api na lipyate ||
na eva kiñcit karomi yuktaḥ manyeta tattvavit | paśyan śṛṇvan spṛśan jighran aśnan gacchan svapan śvasan ||
na eva kincit karomi yukta manyeta tattvavit | pasyan snvan spsan jighran asnan gacchan svapan svasan ||
pralapan visṛjan gṛhṇan unmiṣan nimiṣan api | indriyāṇi indriyārtheṣu vartanta dhārayan ||
pralapan visjan ghnan unmisan nimisan api | indriyani indriyarthesu vartanta dharayan ||
brahmaṇi ādhāya karmāṇi saṅgam tyaktvā karoti yaḥ | lipyate na sa pāpena padmapatram iva ambhasā ||
brahmani adhaya karmani sangam tyaktva karoti ya | lipyate na sa papena padmapatram iva ambhasa ||
kāyena manasā buddhyā kevalaiḥ indriyaiḥ api | yoginaḥ karma kurvanti saṅgam tyaktvā ātmaśuddhaye ||
kayena manasa buddhya kevalai indriyai api | yogina karma kurvanti sangam tyaktva atmasuddhaye ||
yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntim āpnoti naiṣṭhikīm | ayuktaḥ kāmakāreṇa phale saktaḥ nibadhyate ||
yukta karmaphala tyaktva santim apnoti naisthikim | ayukta kamakarena phale sakta nibadhyate ||
sarvakarmāṇi manasā saṃnyasya āste sukhaṃ vaśī navadvāre | pure dehī naiva kurvan na kārayan ||
sarvakarmani manasa sanyasya aste sukha vasi navadvare | pure dehi naiva kurvan na karayan ||
na kartṛtvaṃ na karmāṇi lokasya sṛjati | prabhuḥ na karmaphalasaṃyogaṃ svabhāvaḥ tu pravartate ||
na karttva na karmani lokasya sjati | prabhu na karmaphalasayoga svabhava tu pravartate ||
na ādatte kasyacit pāpaṃ na ca eva sukṛtaṃ | vibhuḥ ajñānena āvṛtaṃ jñānaṃ tena muhyanti jantavaḥ ||
na adatte kasyacit papa na ca eva sukta | vibhu ajnanena avta jnana tena muhyanti jantava ||
jñānena tu tat ajñānaṃ yeṣām nāśitam ātmanaḥ | teṣām ādityavat jñānaṃ prakāśayati tat param ||
jnanena tu tat ajnana yesam nasitam atmana | tesam adityavat jnana prakasayati tat param ||
tadbuddhayaḥ tadātmānaḥ tanniṣṭhāḥ tatparāyaṇāḥ | gacchanti apunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ ||
tadbuddhaya tadatmana tannistha tatparayana | gacchanti apunaravtti jnananirdhutakalmasa ||
vidyāvinayasampanne brāhmaṇe gavi hastini śuni ca | eva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ ||
vidyavinayasampanne brahmane gavi hastini suni ca | eva svapake ca panita samadarsina ||
iha eva taiḥ jitaḥ sargaḥ yeṣām sāmye sthitaṃ manaḥ | nirdoṣaṃ hi samaṃ brahma tasmāt brahmaṇi te sthitāḥ ||
iha eva tai jita sarga yesam samye sthita mana | nirdosa hi sama brahma tasmat brahmani te sthita ||
na prahṛṣyet priyaṃ prāpya nodvijet prāpya ca | apriyam sthirabuddhiḥ asammūḍhaḥ brahmavid brahmaṇi sthitaḥ ||
na prahsyet priya prapya nodvijet prapya ca | apriyam sthirabuddhi asammuha brahmavid brahmani sthita ||
bāhyasparśeṣu asaktātmā vindati ātmani yat sukham | sa brahmayogayuktātmā sukham akṣayam aśnute ||
bahyasparsesu asaktatma vindati atmani yat sukham | sa brahmayogayuktatma sukham aksayam asnute ||
ye hi saṃsparśajā bhogāḥ duḥkhayonayaḥ eva te | ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ ||
ye hi sasparsaja bhoga dukhayonaya eva te | adyantavanta kaunteya na tesu ramate budha ||
śaknoti iha eva yaḥ soḍhum prāk śarīravimokṣaṇāt | kāmakrodhodbhavam vegam sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ ||
saknoti iha eva ya sohum prak sariravimoksanat | kamakrodhodbhavam vegam sa yukta sa sukhi nara ||
yaḥ antaḥsukhaḥ antarārāmaḥ tathā antarjyotiḥ eva | yaḥ saḥ yogī brahmanirvāṇam brahmabhūtaḥ adhigacchati ||
ya antasukha antararama tatha antarjyoti eva | ya sa yogi brahmanirvanam brahmabhuta adhigacchati ||
labhante brahmanirvāṇam ṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ | chinnadvaidhāḥ yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ ||
labhante brahmanirvanam saya ksinakalmasa | chinnadvaidha yatatmana sarvabhutahite rata ||
kāmakrodhaviyuktānāṃ yatīnām yatacetasām abhitaḥ | brahmanirvāṇam vartate viditātmanām ||
kamakrodhaviyuktana yatinam yatacetasam abhita | brahmanirvanam vartate viditatmanam ||
sparśān kṛtvā bahirbāhyān cakṣuśca eva antare | bhruvoḥ prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau ||
sparsan ktva bahirbahyan caksusca eva antare | bhruvo pranapanau samau ktva nasabhyantaracarinau ||
yata indriya mana buddhi muniḥ mokṣaparāyaṇaḥ vigata icchā | bhaya krodha yaḥ sadā mukta eva saḥ ||
yata indriya mana buddhi muni moksaparayana vigata iccha | bhaya krodha ya sada mukta eva sa ||
bhoktāram | yajñatapasām | sarvalokamaheśvaram | suhṛdam | sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ śāntim ṛcchati ||
bhoktaram | yajnatapasam | sarvalokamahesvaram | suhdam | sarvabhutana jnatva ma santim cchati ||