With commentry by Swami Shivananda
Author: Krishna
The Bhagavad Gita, often called the "Song of God," is a 700-verse sacred Hindu scripture embedded within the ancient Indian epic, the Mahabharata. It is a philosophical dialogue between the warrior Arjuna and his charioteer, the god Krishna, offering profound guidance on duty, ethics, and spiritual liberation.
Arjuna's despair on the battlefield.
sañjaya uvāca dṛṣṭvā tu | pāṇḍavānīkam vyūḍham duryodhanaḥ tadā ācāryam | upasaṅgamya rājā vacanam abravīt ||
sanjaya uvaca dstva tu | panavanikam vyuham duryodhana tada acaryam | upasangamya raja vacanam abravit ||
paśya etām pāṇḍuputrāṇām ācārya mahatīm camūm | vyūḍhām drupadaputreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā ||
pasya etam panuputranam acarya mahatim camum | vyuham drupadaputrena tava sisyena dhimata ||
atra śūrā maheṣvāsā bhīmārjunasamā yudhi yuyudhānaḥ | virāṭaḥ ca drupadaḥ ca mahārathaḥ ||
atra sura mahesvasa bhimarjunasama yudhi yuyudhana | virata ca drupada ca maharatha ||
dhṛṣṭaketuḥ ca cekitānaḥ kāśirājaḥ ca vīryavān | purujit kuntibhojaḥ ca śaibyaḥ ca narapuṅgavaḥ ||
dhstaketu ca cekitana kasiraja ca viryavan | purujit kuntibhoja ca saibya ca narapungava ||
yudhāmanyuḥ ca vikrāntaḥ uttamaujāḥ ca vīryavān | saubhadraḥ draupadeyāḥ ca sarve eva mahārathāḥ ||
yudhamanyu ca vikranta uttamauja ca viryavan | saubhadra draupadeya ca sarve eva maharatha ||
asmākaṃ tu viśiṣṭā ye tān nibodha dvijottama | nāyakā mama sainyasya saṃjñārthaṃ tān bravīmi te ||
asmaka tu visista ye tan nibodha dvijottama | nayaka mama sainyasya sajnartha tan bravimi te ||
bhavān bhīṣmaḥ ca karṇaḥ ca kṛpaḥ ca samitiñjayaḥ | aśvatthāmā vikarṇaḥ ca saumadattiḥ tathā eva ca ||
bhavan bhisma ca karna ca kpa ca samitinjaya | asvatthama vikarna ca saumadatti tatha eva ca ||
anye ca bahavaḥ śūrāḥ madarthe | tyaktajīvitāḥ nānāśastrapraharaṇāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ ||
anye ca bahava sura madarthe | tyaktajivita nanasastrapraharana sarve yuddhavisarada ||
aparyāptaṃ tat asmākaṃ balaṃ bhīṣma-abhirakṣitam paryāptaṃ | tu idam eteṣāṃ balaṃ bhīma-abhirakṣitam ||
aparyapta tat asmaka bala bhisma-abhiraksitam paryapta | tu idam etesa bala bhima-abhiraksitam ||
ayaneṣu ca sarveṣu yathābhāgam avasthitāḥ bhīṣmam | eva abhirakṣantu bhavantaḥ sarva eva hi ||
ayanesu ca sarvesu yathabhagam avasthita bhismam | eva abhiraksantu bhavanta sarva eva hi ||
tasya sañjanayan harṣaṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ siṃhanādaṃ | vinadya uccaiḥ śaṅkhaṃ dadhmau pratāpavān ||
tasya sanjanayan harsa kuruvddha pitamaha sihanada | vinadya uccai sankha dadhmau pratapavan ||
tataḥ śaṅkhāḥ ca bheryaḥ ca paṇava-ānaka-gomukhāḥ sahasā | eva abhyahanyanta sa śabdaḥ tumulaḥ abhavat ||
tata sankha ca bherya ca panava-anaka-gomukha sahasa | eva abhyahanyanta sa sabda tumula abhavat ||
tataḥ śvetaiḥ hayaiḥ yukte mahati syandane sthitau | mādhavaḥ pāṇḍavaḥ ca eva divyau śaṅkhau pradadhmatuḥ ||
tata svetai hayai yukte mahati syandane sthitau | madhava panava ca eva divyau sankhau pradadhmatu ||
pāñcajanyaṃ hṛṣīkeśaḥ devadattaṃ dhanañjayaḥ pauṇḍraṃ | dadhmau mahāśaṅkhaṃ bhīmakarmā vṛkodaraḥ ||
pancajanya hsikesa devadatta dhananjaya paunra | dadhmau mahasankha bhimakarma vkodara ||
anantavijayam rājā kuntīputraḥ yudhiṣṭhiraḥ | nakulaḥ sahadevaḥ ca sughoṣamaṇipuṣpakau ||
anantavijayam raja kuntiputra yudhisthira | nakula sahadeva ca sughosamanipuspakau ||
kāśyaḥ ca parameṣvāsaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ | dhṛṣṭadyumnaḥ virāṭaḥ ca sātyakiḥ ca aparājitaḥ ||
kasya ca paramesvasa sikhani ca maharatha | dhstadyumna virata ca satyaki ca aparajita ||
drupadaḥ draupadeyāḥ ca sarvaśaḥ pṛthivīpate saubhadraḥ | ca mahābāhuḥ śaṅkhān dadhmuḥ pṛthak pṛthak ||
drupada draupadeya ca sarvasa pthivipate saubhadra | ca mahabahu sankhan dadhmu pthak pthak ||
sa ghoṣaḥ dhārtarāṣṭrāṇām hṛdayāni vyadārayat nabhaḥ | ca pṛthivīm ca eva tumulaḥ abhyanunādayan ||
sa ghosa dhartarastranam hdayani vyadarayat nabha | ca pthivim ca eva tumula abhyanunadayan ||
atha vyavasthitān dṛṣṭvā dhārtarāṣṭrān kapidhvajaḥ | pravṛtte śastrasampāte dhanuḥ udyamya pāṇḍavaḥ hṛṣīkeśaṃ | tadā vākyam idam āha mahīpate ||
atha vyavasthitan dstva dhartarastran kapidhvaja | pravtte sastrasampate dhanu udyamya panava hsikesa | tada vakyam idam aha mahipate ||
arjuna uvāca senayoḥ ubhayor madhye | rathaṃ sthāpaya me acyuta ||
arjuna uvaca senayo ubhayor madhye | ratha sthapaya me acyuta ||
yāvat etān nirīkṣe aham yoddhukāmān avasthitān | kaiḥ mayā saha yoddhavyam asmin raṇasamudyame ||
yavat etan nirikse aham yoddhukaman avasthitan | kai maya saha yoddhavyam asmin ranasamudyame ||
yotsyamānān avekṣe aham ya ete atra | samāgatāḥ dhārtarāṣṭrasya durbuddheḥ yuddhe priyacikīrṣavaḥ ||
yotsyamanan avekse aham ya ete atra | samagata dhartarastrasya durbuddhe yuddhe priyacikirsava ||
sañjaya uvāca evam uktaḥ | hṛṣīkeśaḥ guḍākeśena bhārata senayoḥ | ubhayor madhye sthāpayitvā rathottamam ||
sanjaya uvaca evam ukta | hsikesa guakesena bharata senayo | ubhayor madhye sthapayitva rathottamam ||
bhīṣma droṇa pramukhataḥ sarveṣām ca mahīkṣitām uvāca | pārtha paśya etān samavetān kurūn ||
bhisma drona pramukhata sarvesam ca mahiksitam uvaca | partha pasya etan samavetan kurun ||
tatra apaśyat sthitān pārthaḥ pitṝn atha pitāmahān | ācāryān mātulān bhrātṝn putrān pautrān sakhīn tathā ||
tatra apasyat sthitan partha pitn atha pitamahan | acaryan matulan bhratn putran pautran sakhin tatha ||
śvaśurān suhṛdaḥ ca eva senayoḥ ubhayor api | tān samīkṣya sa kaunteyaḥ sarvān bandhūn avasthitān | kṛpayā parayā āviṣṭaḥ viṣīdan idam abravīt ||
svasuran suhda ca eva senayo ubhayor api | tan samiksya sa kaunteya sarvan bandhun avasthitan | kpaya paraya avista visidan idam abravit ||
arjuna uvāca dṛṣṭvā imaṃ | svajanam kṛṣṇa yuyutsum samupasthitam ||
arjuna uvaca dstva ima | svajanam ksna yuyutsum samupasthitam ||
sīdanti mama gātrāṇi mukhaṃ ca pariśuṣyati vepathuḥ | ca śarīre me romaharṣaḥ ca jāyate ||
sidanti mama gatrani mukha ca parisusyati vepathu | ca sarire me romaharsa ca jayate ||
gāṇḍīvam sraṃsate hastāt tvak ca eva paridahyate na | ca śaknomi avasthātum bhramati iva ca me manaḥ ||
ganivam srasate hastat tvak ca eva paridahyate na | ca saknomi avasthatum bhramati iva ca me mana ||
nimittāni ca paśyāmi viparītāni keśava na | ca śreyaḥ anupaśyāmi hatvā svajanam āhave ||
nimittani ca pasyami viparitani kesava na | ca sreya anupasyami hatva svajanam ahave ||
na kāṅkṣe vijayam kṛṣṇa na ca rājyam sukhāni ca | kim naḥ rājyena govinda kim bhogaiḥ jīvitena vā ||
na kankse vijayam ksna na ca rajyam sukhani ca | kim na rajyena govinda kim bhogai jivitena va ||
yeṣām arthe kāṅkṣitam naḥ rājyam bhogāḥ sukhāni ca | te ime avasthitāḥ yuddhe prāṇān tyaktvā dhanāni ca ||
yesam arthe kanksitam na rajyam bhoga sukhani ca | te ime avasthita yuddhe pranan tyaktva dhanani ca ||
ācāryāḥ pitaraḥ putrāḥ tathā eva ca pitāmahāḥ | mātulāḥ śvaśurāḥ pautrāḥ śyālāḥ sambandhinaḥ tathā ||
acarya pitara putra tatha eva ca pitamaha | matula svasura pautra syala sambandhina tatha ||
etān na hantum icchāmi ghnataḥ api madhusūdana | api trailokyarājyasya hetoḥ kiṃ nu mahīkṛte ||
etan na hantum icchami ghnata api madhusudana | api trailokyarajyasya heto ki nu mahikte ||
nihatya dhārtarāṣṭrān naḥ kā prītiḥ syāt janārdana | pāpam eva āśrayet asmān hatvā etān ātatāyinaḥ ||
nihatya dhartarastran na ka priti syat janardana | papam eva asrayet asman hatva etan atatayina ||
tasmāt na arhāḥ vayam hantum dhārtarāṣṭrān svabāndhavān | svajanam hi katham hatvā sukhinaḥ syāma mādhava ||
tasmat na arha vayam hantum dhartarastran svabandhavan | svajanam hi katham hatva sukhina syama madhava ||
yadyapi ete na paśyanti lobhopahatacetasaḥ | kulakṣayakṛtaṃ doṣaṃ mitradrohe ca pātakam ||
yadyapi ete na pasyanti lobhopahatacetasa | kulaksayakta dosa mitradrohe ca patakam ||
kathaṃ na jñeyam asmābhiḥ pāpāt asmāt | nivartitum kulakṣayakṛtam doṣam prapaśyadbhiḥ janārdana ||
katha na jneyam asmabhi papat asmat | nivartitum kulaksayaktam dosam prapasyadbhi janardana ||
kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ dharme naṣṭe | kulaṃ kṛtsnam adharmaḥ abhibhavati uta ||
kulaksaye pranasyanti kuladharma sanatana dharme naste | kula ktsnam adharma abhibhavati uta ||
adharmābhibhavāt kṛṣṇa praduṣyanti kulastriyaḥ strīṣu | duṣṭāsu vārṣṇeya jāyate varṇasaṅkaraḥ ||
adharmabhibhavat ksna pradusyanti kulastriya strisu | dustasu varsneya jayate varnasankara ||
saṅkaraḥ narakāya eva kulaghnānām kulasya ca | patanti pitaraḥ hi eṣām luptapiṇḍodakakriyāḥ ||
sankara narakaya eva kulaghnanam kulasya ca | patanti pitara hi esam luptapinodakakriya ||
doṣaiḥ etaiḥ kulaghnānām varṇasaṅkarakārakaiḥ utsādyante | jātidharmāḥ kuladharmāḥ ca śāśvatāḥ ||
dosai etai kulaghnanam varnasankarakarakai utsadyante | jatidharma kuladharma ca sasvata ||
utsannakuladharmāṇām manuṣyāṇām janārdana narake | niyatam vāsaḥ bhavatīti anuśuśruma ||
utsannakuladharmanam manusyanam janardana narake | niyatam vasa bhavatiti anususruma ||
aho bata mahat pāpaṃ kartuṃ vyavasitā | vayam yat rājyasukhalobhena hantuṃ svajanam udyatāḥ ||
aho bata mahat papa kartu vyavasita | vayam yat rajyasukhalobhena hantu svajanam udyata ||
yadi mām apratīkāram aśastram śastrapāṇayaḥ dhārtarāṣṭrāḥ | raṇe hanyuḥ tat me kṣemataraṃ bhavet ||
yadi mam apratikaram asastram sastrapanaya dhartarastra | rane hanyu tat me ksematara bhavet ||
sañjaya | uvāca | evam | uktvā | arjunaḥ | saṅkhye rathopasthe upāviśat visṛjya saśaram cāpam śokasaṃvignamānasaḥ ||
sanjaya | uvaca | evam | uktva | arjuna | sankhye rathopasthe upavisat visjya sasaram capam sokasavignamanasa ||
dhṛtarāṣṭra uvāca dharmakṣetre kurukṣetre | samavetāḥ yuyutsavaḥ māmakāḥ pāṇḍavāḥ ca | eva kim akurvata sañjaya ||
dhtarastra uvaca dharmaksetre kuruksetre | samaveta yuyutsava mamaka panava ca | eva kim akurvata sanjaya ||