The hymn Ganesha sahasranama is found in the Ganesha purāna. It is taught to lord Shiva by lord Ganesha himself. The story is given in detail in poorvapeethika that when lord Shiva wanted to destroy the tripurāsura - the demon king with three flying cities, but could not succeed even after enormous efforts, lord Shiva meditated on Ganesha. Then Ganesa appeared before Shiva in his five faced form (panchamukha Ganesha) and initiated lord Shiva with this hymn.
muniruvaaca
muniḥ — sage
uvāca — said/spoke
Verse 1
kathaM naamnaaM sahasraM taM gaNEsha upadishhTavaan
katham — how
naamnām — of names
sahasram — thousand
tam — that
gaṇeśaḥ — Ganesha
upadiṣṭavān — instructed / taught
shivadaM tanmamaacakshhva lOkaanugrahatatpara
śivadam — auspicious / giver of welfare
tat — that
mama — to me
ācakṣva — please explain
loka — world
anugraha — grace / blessing
tatparaḥ — devoted to
Verse 2
brahmOvaaca
brahmā — Brahma
uvāca — said
dEvaH poorvaM puraaraatiH puratrayajayOdyamE
devaḥ — the god
pūrvam — formerly
pura-ariḥ — enemy of the cities (Śiva)
pura-traya — three cities
jaya — victory
udyame — in effort/attempt
anarcanaadgaNEshasya jaatO vighnaakulaH kila
anarcanaat — due to non-worship
gaṇeśasya — of Ganesha
jātaḥ — became
vighna — obstacles
ākulaḥ — troubled
kila — indeed
Verse 3
manasaa sa vinirdhaarya dadRRishE vighnakaaraNam
manasā — by mind
saḥ — he
vinirdhārya — determining
dadṛśe — saw
vighna — obstacle
kāraṇam — cause
mahaagaNapatiM bhaktyaa samabhyarcya yathaavidhi
mahā-gaṇapatiṃ — great Ganesha
bhaktyā — with devotion
samabhyarcya — properly worshipping
yathā-vidhi — according to rules
Verse 4
vighnaprashamanOpaayamapRRicChadaparishramam
vighna — obstacles
praśamana — calming/removal
upāyam — means
apṛcchat — asked
apariśramam — without fatigue
santushhTaH poojayaa shambhOrmahaagaNapatiH svayam
santuṣṭaḥ — pleased
pūjayā — by worship
śambhoḥ — of Shiva
mahā-gaṇapatiḥ — great Ganesha
svayam — himself
Verse 5
sarvavighnaprashamanaM sarvakaamaphalapradam
sarva — all
vighna — obstacles
praśamanam — remover
sarva — all
kāma — desires
phala — fruits/results
pradam — giver
tatastasmai svayaM naamnaaM sahasramidamabraveet
tataḥ — then
tasmai — to him
svayam — himself
nāmnām — of names
sahasram — thousand
idam — this
abravīt — spoke
Viniyoga
asya shreemahaagaNapatisahasranaamastOtramaalaamantrasya
asya — of this
śrī — auspicious
mahā-gaṇapati — great Ganesha
sahasra-nāma — thousand names
stotra-mālā — garland of hymn
mantrasya — of the mantra
gaNEsha RRishhiH, mahaagaNapatirdEvataa, naanaavidhaanicChandaaMsi
gaṇeśa — Ganesha
ṛṣiḥ — sage
mahā-gaṇapatiḥ — great Ganesha
devatā — deity
nānā-vidha — various types
chhandāṃsi — metres
humiti beejam, tungamiti shaktiH, svaahaashaktiriti keelakam
huṃ — hum (seed syllable)
iti — thus
bījam — seed
tuṅgam — “tunga” syllable
śaktiḥ — power
svāhā-śaktiḥ — power of svāhā
kīlakam — pin/locking element
sakalavighnavinaashanadvaaraa shreemahaagaNapatiprasaadasiddhyarthE japE viniyOgaH
sakala — all
vighna — obstacles
vināśana — destruction
dvārā — through
śrī — auspicious
mahā-gaṇapati — great Ganesha
prasāda — grace
siddhi-arthē — for attainment
jape — in chanting
viniyogaḥ — application
Nyāsa section
Karanyāsa
gaNEshvarO gaNakreeDa ityangushhThaabhyaaM namaH
gaṇeśvaraḥ — Lord Ganesha
gaṇa-krīḍaḥ — one who plays with attendants
iti — thus
aṅguṣṭhābhyām — thumbs
namaḥ — salutations
kumaaragurureeshaana iti tarjaneebhyaaM namaH
kumāra-guruḥ — teacher of Skanda
īśānaḥ — Shiva
iti — thus
tarjaneebhyām — index fingers
namaḥ — salutations
brahmaaNDakumbhashcidvyOmEti madhyamaabhyaaM namaH
brahmāṇḍa — cosmic egg
kumbhaḥ — pot
cit-vyoma — consciousness-space
iti — thus
madhyamābhyām — middle fingers
namaḥ — salutations
raktO raktaambaradhara ityanaamikaabhyaaM namaH
raktaḥ — red
rakta-ambara-dharaḥ — wearing red clothes
iti — thus
anāmikābhyām — ring fingers
namaḥ — salutations
sarvasadgurusaMsEvya iti kanishhThikaabhyaaM namaH
sarva — all
sad-guru — true teacher
saṃsevyaḥ — to be served
iti — thus
kaniṣṭhikābhyām — little fingers
namaḥ — salutations
luptavighnaH svabhaktaanaamiti karatalakarapRRishhThaabhyaaM namaH
lupta — destroyed
vighnaḥ — obstacles
sva-bhaktānām — of his devotees
iti — thus
kara-tala — palm
kara-pṛṣṭha — back of hand
namaḥ — salutations
Aṅganyāsa
ChandashChandOdbhava iti hRRidayaaya namaH
chandaḥ — metre
chanda-udbhavaḥ — born of metre
iti — thus
hṛdayāya — to the heart
namaḥ — salutations
nishhkalO nirmala iti shirasE svaahaa
niṣkalaḥ — partless
nirmalaḥ — pure
iti — thus
śirase — to the head
svāhā — offering
sRRishhTisthitilayakreeDa iti shikhaayai vashhaT
sṛṣṭi — creation
sthiti — maintenance
laya — dissolution
krīḍā — play
iti — thus
śikhāyai — to the tuft
vaṣaṭ — mantra syllable
jjhNaanaM vijjhNaanamaananda iti kavacaaya hum
jñānam — knowledge
vijñānam — wisdom
ānandaḥ — bliss
iti — thus
kavacāya — armor
huṃ — seed syllable
ashhTaangayOgaphalabhRRiditi nEtratrayaaya vaushhaT
aṣṭāṅga-yoga — eightfold yoga
phala-bhṛt — bearer of fruits
iti — thus
netra-trayāya — three eyes
vauṣaṭ — mantra syllable
anantashaktisahita ityastraaya phaT
ananta — infinite
śakti-sahitaḥ — with power
iti — thus
astrāya — weapon
phaṭ — mantra syllable
bhoorbhuvaH svarOm iti digbandhaH
bhūḥ — earth
bhuvaḥ — atmosphere
svaḥ — heaven
om — sacred sound
iti — thus
dig-bandhaḥ — binding directions
Dhyānam
gajavadanamacintyaM teekshhNadaMshhTraM trinEtraM
gaja-vadanam — elephant-faced one
acintyam — beyond thought
tīkṣṇa-daṃṣṭram — sharp tusks
tri-netram — three-eyed one
bRRihadudaramashEshhaM bhootiraajaM puraaNam
bṛhat-udaram — large belly
aśeṣham — limitless/completeness
bhūti-rājam — lord of prosperity
purāṇam — ancient one
amaravarasupoojyaM raktavarNaM surEshaM
amara-vara — best of gods
su-pūjyam — well worshipped
rakta-varṇam — red colored
sura-īśam — lord of gods
pashupatisutameeshaM vighnaraajaM namaami
paśupati-sutam — son of Shiva
īśam — lord
vighna-rājam — king of obstacles remover
namaami — I bow
Śrī Gaṇapati Sahasranāma begins
Verse 1
shreegaNapatiruvaaca
śrī-gaṇapatiḥ — Lord Ganesha
uvāca — said
OM gaNEshvarO gaNakreeDO gaNanaathO gaNaadhipaH
oṃ — sacred sound
gaṇeśvaraḥ — lord of Ganas
gaṇa-krīḍaḥ — player among Ganas
gaṇa-nāthaḥ — lord of attendants
gaṇa-adhipaḥ — leader of Ganas
Verse 2
EkadantO vakratuNDO gajavaktrO mahOdaraH
eka-dantaḥ — single-tusked
vakra-tuṇḍaḥ — curved trunk
gaja-vaktraḥ — elephant-faced
mahā-udaraḥ — large-bellied
Verse 3
lambOdarO dhoomravarNO vikaTO vighnanaashanaH
lambodaraḥ — big belly
dhūmra-varṇaḥ — smoky-colored
vikaṭaḥ — fierce/unique form
vighna-nāśanaḥ — destroyer of obstacles
Verse 4
sumukhO durmukhO buddhO vighnaraajO gajaananaH
su-mukhaḥ — pleasant-faced
dur-mukhaḥ — intense/terrible-faced
buddhaḥ — awakened/intelligent
vighna-rājaḥ — king of obstacles
gaja-ānanaḥ — elephant-faced
Verse 5
bheemaH pramOda aamOdaH suraanandO madOtkaTaH
bhīmaḥ — fierce
pramodaḥ — great joy
āmodaḥ — delight
sura-ānandaḥ — joy of gods
mada-utkaṭaḥ — intensely blissful
Verse 6
hErambaH shambaraH shambhurlambakarNO mahaabalaH
herambaḥ — protective form of Ganesha
śambaraḥ — powerful one
śambhuḥ — auspicious one
lambakarṇaḥ — long-eared
mahā-balaḥ — great strength
Verse 7
nandanO lampaTO bheemO mEghanaadO gaNanjayaH
nandanaḥ — joy-giver
lampaṭaḥ — playful
bhīmaḥ — fierce
megha-nādaḥ — thunderous sound
gaṇa-jayaḥ — conqueror of Ganas
Verse 8
vinaayakO viroopaakshhO veeraH shooravarapradaH
vināyakaḥ — leader without obstruction
virūpākṣaḥ — unusual-eyed form
vīraḥ — hero
śūra-vara-pradaḥ — giver of heroic boons
Verse 9
mahaagaNapatirbuddhipriyaH kshhipraprasaadanaH
mahā-gaṇapatiḥ — great Ganesha
buddhi-priyaḥ — beloved of intellect
kṣipra-prasādanaḥ — quick to bless
Verse 10
rudrapriyO gaNaadhyakshha umaaputrO.aghanaashanaH
rudra-priyaḥ — beloved of Shiva
gaṇa-adhyakṣaḥ — leader of attendants
umā-putraḥ — son of Parvati
agha-nāśanaḥ — destroyer of sins
Verse 11
kumaaragurureeshaanaputrO mooshhakavaahanaH
kumāra-guruḥ — teacher of Skanda
īśāna-putraḥ — son of Shiva
mūṣhaka-vāhanaḥ — mouse mount
Verse 12
siddhipriyaH siddhipatiH siddhaH siddhivinaayakaH
siddhi-priyaḥ — lover of spiritual powers
siddhi-patiḥ — lord of powers
siddhaḥ — perfected being
siddhi-vināyakaḥ — giver of success
Verse 13
avighnastumburuH siMhavaahanO mOhineepriyaH
avighna-stumburuḥ — remover of obstacles like Tumburu
siṃha-vāhanaḥ — lion mount
mohinī-priyaḥ — beloved of Mohini
Verse 14
kaTankaTO raajaputraH shaakalaH saMmitOmitaH
kaṭaṅkaṭaḥ — sharp/striking form
rāja-putraḥ — prince
śākalaḥ — universal form
samita-omitaḥ — measured/defined essence
Verse 15
kooshhmaaNDasaamasambhootirdurjayO dhoorjayO jayaH
kūṣmāṇḍa-sāma-sambhūtiḥ — born of cosmic essence
durjayaḥ — hard to conquer
dhūrjayaḥ — supreme conqueror
jayaḥ — victory
Verse 16
bhoopatirbhuvanapatirbhootaanaaM patiravyayaH
bhūpatiḥ — lord of earth
bhuvana-patiḥ — lord of worlds
bhūtānām — of beings
patiḥ — lord
avyayaḥ — imperishable
Verse 17
vishvakartaa vishvamukhO vishvaroopO nidhirguNaH
viśva-kartā — creator of the universe
viśva-mukhaḥ — face of the universe
viśva-rūpaḥ — universal form
nidhiḥ — treasury/abode
guṇaḥ — embodiment of qualities
Verse 18
kaviH kaveenaamRRishhabhO brahmaNyO brahmavitpriyaH
kaviḥ — poet/seer
kavinām ṛṣabhaḥ — best among sages
brahmaṇyaḥ — devoted to Brahman
brahma-vit-priyaḥ — loved by knowers of Brahman
Verse 19
jyEshhTharaajO nidhipatirnidhipriyapatipriyaH
jyeṣṭha-rājaḥ — supreme king
nidhi-patiḥ — lord of treasures
nidhi-priya-pati-priyaḥ — beloved of the lord of treasures
Verse 20
hiraNmayapuraantaHsthaH sooryamaNDalamadhyagaH
hiraṇmaya — golden
pura-antaḥ-sthaḥ — residing within the city
sūrya-maṇḍala-madhyagaḥ — dwelling in the solar orb
Verse 21
karaahatidhvastasindhusalilaH pooshhadantabhit
karāhati-dhvastā — destroyed by hand strike
sindhu-salilaḥ — ocean waters
pūṣha-danta-bhit — breaker of Pūṣhan’s teeth
Verse 22
umaankakElikutukee muktidaH kulapaavanaH
umā-aṅka-keli-kutukī — delighting in Parvati’s lap
mukti-daḥ — giver of liberation
kula-pāvanaḥ — purifier of lineage
Verse 23
kireeTee kuNDalee haaree vanamaalee manOmayaH
kirīṭī — crowned
kuṇḍalī — earring-wearing
hārī — garlanded
vana-mālī — forest-garlanded
manaḥ-mayaḥ — mind-formed
Verse 24
vaimukhyahatadaityashreeH paadaahatijitakshhitiH
vaimukhya-hata-daitya-śrīḥ — destroyer of proud demons
pāda-āhati-jita-kṣhitiḥ — one who conquered earth by foot
Verse 25
sadyOjaataH svarNamunjamEkhalee durnimittahRRit
sadyojātaḥ — spontaneously born form
svarṇa-muñja-mekhalī — golden sacred girdle
durnimitta-hṛt — remover of bad omens
Verse 26
duHsvapnahRRitprasahanO guNee naadapratishhThitaH
duḥ-svapna-hṛt — remover of bad dreams
prasahanaḥ — patient/forgiving
guṇī — virtuous
nāda-pratiṣṭhitaḥ — established in sound
Verse 27
suroopaH sarvanEtraadhivaasO veeraasanaashrayaH
su-rūpaḥ — beautiful form
sarva-netra-adhivāsaḥ — dwelling in all eyes
vīrāsana-āśrayaḥ — seated in heroic posture
Verse 28
peetaambaraH khaNDaradaH khaNDavaishaakhasaMsthitaH
pītāmbaraḥ — yellow-clothed
khaṇḍa-radaḥ — broken tusk
khaṇḍa-vaiśākha-saṃsthitaḥ — residing in sacred Vaiśākha form
Verse 29
citraangaH shyaamadashanO bhaalacandrO havirbhujaH
citra-aṅgaḥ — multiform-bodied
śyāma-daśanaḥ — dark teeth
bhāla-candraḥ — moon on forehead
haviḥ-bhujaḥ — enjoyer of offerings
Verse 30
yOgaadhipastaarakasthaH purushhO gajakarNakaH
yoga-adhipaḥ — lord of yoga
tāraka-sthaḥ — dwelling in liberation star
puruṣaḥ — cosmic being
gaja-karṇakaḥ — elephant-eared one
Verse 31
gaNaadhiraajO vijayaH sthirO gajapatidhvajee
gaṇa-adhirājaḥ — supreme king of Ganas
vijayaḥ — victorious
sthiraḥ — steady
gaja-pati-dhvajī — banner of Gajapati
Verse 32
dEvadEvaH smaraH praaNadeepakO vaayukeelakaH
deva-devaḥ — god of gods
smaraḥ — remembrance/love
prāṇa-dīpakaḥ — light of life-force
vāyu-kīlakaḥ — pillar of wind
Verse 33
vipashcidvaradO naadO naadabhinnamahaacalaH
vipaścit — wise one
vara-daḥ — giver of boons
nādaḥ — primordial sound
nāda-bhinna-mahācalaḥ — mountain of sound vibration
Verse 34
varaaharadanO mRRityunjayO vyaaghraajinaambaraH
varāha-radanaḥ — boar-toothed form
mṛtyuñjayaḥ — conqueror of death
vyāghra-ajina-ambaraḥ — wearing tiger skin
Verse 35
icChaashaktibhavO dEvatraataa daityavimardanaH
icchā-śakti-bhavaḥ — born of will power
deva-trātā — protector of gods
daitya-vimardanaḥ — destroyer of demons
Verse 36
shambhuvaktrOdbhavaH shambhukOpahaa shambhuhaasyabhooH
śambhu-vaktra-udbhavaḥ — born from Shiva’s face
śambhu-kopa-hā — pacifier of Shiva’s anger
śambhu-hāsya-bhūḥ — born from Shiva’s smile
Verse 37
shambhutEjaaH shivaashOkahaaree gaureesukhaavahaH
śambhu-tejāḥ — radiance of Shiva
śiva-śoka-hārī — remover of Shiva’s sorrow
gaurī-sukha-avahaḥ — giver of Parvati’s joy
Verse 38
umaangamalajO gaureetEjObhooH svardhuneebhavaH
umā-aṅga-mala-jaḥ — born from Parvati’s body essence
gaurī-tejo-bhūḥ — born of Parvati’s radiance
svardhunī-bhavaḥ — born of celestial Ganga
Verse 39
yajjhNakaayO mahaanaadO girivarshhmaa shubhaananaH
yajña-kāyaḥ — embodiment of sacrifice
mahā-nādaḥ — great sound
giri-varṣmā — mountain-like body
śubhānanaḥ — auspicious face
Verse 40
sarvaatmaa sarvadEvaatmaa brahmamoordhaa kakupshrutiH
sarva-ātmā — soul of all
sarva-deva-ātmā — soul of all gods
brahma-mūrdhā — head of Brahman
kakup-śrutiḥ — all-direction hearing
Verse 41
brahmaaNDakumbhashcidvyOmabhaalaHsatyashirOruhaH
brahmāṇḍa-kumbhaḥ — cosmic egg like a pot
cit-vyoma-bhālaḥ — consciousness-space as forehead
satya-śiraḥ-ruhaḥ — truth as hair/crest
Verse 42
jagajjanmalayOnmEshhanimEshhO.agnyarkasOmadRRik
jagat-janma — birth of the universe
laya — dissolution
unmeṣa — opening of eyes
nimeṣa — closing of eyes
agni-arka-soma-dṛk — one who sees fire, sun, and moon
Verse 43
gireendraikaradO dharmaadharmOshhThaH saamabRRiMhitaH
giri-indra-eka-radaḥ — one-tusked lord of mountains
dharma-adharma-oṣṭhaḥ — lips of virtue and non-virtue
sāma-bṛṃhitaḥ — strengthened by Sāma Veda
Verse 44
graharkshhadashanO vaaNeejihvO vaasavanaasikaH
graha-ṛkṣha-daśanaḥ — teeth as planets and stars
vāṇī-jihvaḥ — tongue as speech (Sarasvatī)
vāsava-nāsikaḥ — nose as Indra
Verse 45
bhroomadhyasaMsthitakarO brahmavidyaamadOdakaH
bhrū-madhya-saṃsthita-karaḥ — hands in brow center
brahma-vidyā-mada-odakaḥ — blissful nectar of knowledge
Verse 46
kulaacalaaMsaH sOmaarkaghaNTO rudrashirOdharaH
kulācala-aṃśaḥ — part of sacred mountains
soma-arka-ghaṇṭaḥ — bell of moon and sun
rudra-śiro-dharaḥ — bearer of Shiva’s head
Verse 47
nadeenadabhujaH sarpaanguleekastaarakaanakhaH
nadī-nada-bhujaḥ — rivers as arms
sarpa-aṅgulīkaḥ — serpent-like fingers
tārakā-nakhaḥ — nails as stars
Verse 48
vyOmanaabhiH shreehRRidayO mErupRRishhThO.arNavOdaraH
vyoma-nābhiḥ — space as navel
śrī-hṛdayaḥ — auspicious heart
meru-pṛṣṭhaḥ — back as Mount Meru
arṇava-udaraḥ — ocean-like belly
Verse 49
kukshhisthayakshhagandharvarakshhaHkinnaramaanushhaH
kukṣi-stha — residing in abdomen
yakṣha — spirits
gandharva — celestial musicians
rakṣhaḥ — demons
kinnara — celestial beings
mānuṣaḥ — humans
Verse 50
pRRithveekaTiH sRRishhTilingaH shailOrurdasrajaanukaH
pṛthvī-kaṭiḥ — earth as waist
sṛṣṭi-liṅgaḥ — symbol of creation
śaila-ūruḥ — mountain-like thighs
dasra-jānu-kaḥ — knees like divine twins
Verse 51
paataalajanghO munipaatkaalaangushhThastrayeetanuH
pātāla-jaṅghaḥ — legs as underworld
muni-pād — feet of sages
kāla-aṅguṣṭhaḥ — time as big toe
trayī-tanuḥ — embodiment of Vedas
Verse 52
jyOtirmaNDalalaangoolO hRRidayaalaananishcalaH
jyotiḥ-maṇḍala-laṅgūlaḥ — tail as sphere of light
hṛdaya-ālaya-aniscalaḥ — firmly rooted in heart
Verse 53
hRRitpadmakarNikaashaalee viyatkElisarOvaraH
hṛt-padma-karṇikā-śālī — lotus-heart center
viyat-keli-saro-varaḥ — play in cosmic lake
Verse 54
sadbhaktadhyaananigaDaH poojaavaarinivaaritaH
sat-bhakta-dhyāna-nigaḍaḥ — bound by devotees’ meditation
pūjā-vāri-nivāritaḥ — pleased by ritual waters
Verse 55
prataapee kaashyapO mantaa gaNakO vishhTapee balee
pratāpī — radiant
kāśyapaḥ — descendant of Kashyapa
mantā — thinker/sage
gaṇakaḥ — calculator/lord of Ganas
viṣṭapī — supporter of worlds
balī — strong
Verse 56
yashasvee dhaarmikO jEtaa prathamaH pramathEshvaraH
yaśasvī — glorious
dhārmikaḥ — righteous
jetā — conqueror
prathamaḥ — first
pramathīśvaraḥ — lord of Shiva’s attendants
Verse 57
cintaamaNirdveepapatiH kalpadrumavanaalayaH
cintāmaṇi — wish-fulfilling jewel
dvīpa-patiḥ — lord of island
kalpadruma-vana-ālayaḥ — dwelling in wish-fulfilling forest
Verse 58
ratnamaNDapamadhyasthO ratnasiMhaasanaashrayaH
ratna-maṇḍapa-madhya-sthaḥ — seated in jeweled hall
ratna-siṃhāsana-āśrayaḥ — throne of gems
Verse 59
teevraashirOddhRRitapadO jvaalineemaulilaalitaH
tīvra-āśīḥ-uddhṛta-padaḥ — uplifted by intense blessings
jvālinī-mauli-lālitaḥ — adorned by fiery crown
Verse 60
nandaananditapeeThashreerbhOgadO bhooshhitaasanaH
nanda-ānandita-pīṭha-śrīḥ — throne filled with joy
bhoga-daḥ — giver of enjoyment
bhūṣhita-āsanaḥ — adorned seat
Verse 61
sakaamadaayineepeeThaH sphuradugraasanaashrayaH
sa-kāma-dāyinī-pīṭhaḥ — seat granting desires
sphurat-ugra-āsana-āśrayaḥ — radiant fierce throne
Verse 62
tEjOvateeshirOratnaM satyaanityaavataMsitaH
tejasvatī-śiro-ratnam — jewel of radiant head
satya-nitya-āvataṃsitaḥ — adorned with truth and eternity
Verse 63
savighnanaashineepeeThaH sarvashaktyambujaalayaH
sa-vighna-nāśinī-pīṭhaḥ — seat destroying obstacles
sarva-śakti-ambuja-ālayaḥ — abode of all energies
Verse 64
lipipadmaasanaadhaarO vahnidhaamatrayaalayaH
lipi-padma-āsana-ādhāraḥ — base of lotus of letters
vahni-dhāma-traya-ālayaḥ — threefold fire abode
Verse 65
unnataprapadO gooDhagulphaH saMvRRitapaarshhNikaH
unnata-prapadaḥ — raised forefoot
gūḍha-gulphaḥ — hidden ankles
saṃvṛta-pārśṇikaḥ — enclosed heels
Verse 66
peenajanghaH shlishhTajaanuH sthoolOruH prOnnamatkaTiH
pīna-jaṅghaḥ — strong calves
śliṣṭa-jānuḥ — firm knees
sthūla-ūruḥ — thick thighs
pronnamat-kaṭiḥ — raised waist
Verse 67
nimnanaabhiH sthoolakukshhiH peenavakshhaa bRRihadbhujaH
nimna-nābhiḥ — deep navel
sthūla-kukṣiḥ — large belly
pīna-vakṣhāḥ — broad chest
bṛhat-bhujaḥ — long arms
Verse 68
peenaskandhaH kambukaNThO lambOshhThO lambanaasikaH
pīna-skandhaḥ — strong shoulders
kambukaṇṭhaḥ — conch-shaped neck
lamb-oṣṭhaḥ — long lips
lambanāsikaḥ — long nose
Verse 69
bhagnavaamaradastungasavyadantO mahaahanuH
bhagna-vāma-radaḥ — broken left tusk
tuṅga-savya-dantaḥ — tall right tusk
mahā-hanuḥ — large jaw
Verse 70
hrasvanEtratrayaH shoorpakarNO nibiDamastakaH
hrasva-netra-trayaḥ — small three eyes
śūrpa-karṇaḥ — winnowing-basket ears
nibida-mastakaḥ — compact head
Verse 71
stabakaakaarakumbhaagrO ratnamaulirnirankushaH
stabaka-ākāra-kumbha-agraḥ — clustered crown top
ratna-mauliḥ — jewel crown
nir-aṅkuśaḥ — without restraint
Verse 72
sarpahaarakaTeesootraH sarpayajjhNOpaveetavaan
sarpa-hāra-kaṭī-sūtraḥ — serpent waist ornament
sarpa-yajñopavītavān — serpent sacred thread
Verse 73
sarpakOTeerakaTakaH sarpagraivEyakaangadaH
sarpa-koṭīra-kaṭakaḥ — serpent crown ornaments
sarpa-graiveyaka-aṅgadaḥ — serpent necklace and armlets
Verse 74
sarpakakshhOdaraabandhaH sarparaajOttaracChadaH
sarpa-kakṣhodara-bandhaḥ — serpent waist binding
sarpa-rāja-uttara-cchadaḥ — serpent king upper garment
Verse 75
raktO raktaambaradharO raktamaalaavibhooshhaNaH
raktaḥ — red
rakta-ambara-dharaḥ — red-clothed
rakta-mālā-vibhūṣhaṇaḥ — adorned with red garlands
Verse 76
raktEkshhanO raktakarO raktataalvOshhThapallavaH
rakta-īkṣhaṇaḥ — red-eyed
rakta-karaḥ — red hands
rakta-tālu-oṣṭha-pallavaḥ — red palate and lips
Verse 77
shvEtaH shvEtaambaradharaH shvEtamaalaavibhooshhaNaH
śvetaḥ — white
śveta-ambara-dharaḥ — white-clothed
śveta-mālā-vibhūṣhaṇaḥ — adorned with white garlands
Verse 78
shvEtaatapatraruciraH shvEtacaamaraveejitaH
śveta-ātapatra-ruciraḥ — white umbrella radiant
śveta-cāmara-vījitaḥ — fanned by white flywhisks
Verse 79
sarvaavayavasampoorNaH sarvalakshhaNalakshhitaH
sarva-avayava-sampūrṇaḥ — complete in all limbs
sarva-lakṣhaṇa-lakṣhitaḥ — marked with all signs
Verse 80
sarvaabharaNashObhaaDhyaH sarvashObhaasamanvitaH
sarva-ābharaṇa-śobhāḍhyaḥ — adorned with all ornaments
sarva-śobhā-samanvitaḥ — full of all beauty
Verse 81
sarvamangalamaangalyaH sarvakaaraNakaaraNam
sarva-maṅgala-maṅgalyaḥ — most auspicious of all auspiciousness
sarva-kāraṇa-kāraṇam — cause of all causes
Verse 82
sarvadEvavaraH shaarngee beejapooree gadaadharaH
sarva-deva-varaḥ — best among all gods
śārṅgī — bearer of divine bow
bīja-pūrī — holder of pomegranate-like seed
gadā-dharaḥ — wielder of mace
Verse 83
shubhaangO lOkasaarangaH sutantustantuvardhanaH
śubha-aṅgaḥ — auspicious-bodied
loka-sāraṅgaḥ — essence of the world
su-tantuḥ — fine thread-like
tantu-vardhanaḥ — enhancer of continuity
Verse 84
kireeTee kuNDalee haaree vanamaalee shubhaangadaH
kirīṭī — crowned
kuṇḍalī — earringed
hārī — garlanded
vana-mālī — forest-garlanded
śubha-aṅgadaḥ — auspicious armlet wearer
Verse 85
ikshhucaapadharaH shoolee cakrapaaNiH sarOjabhRRit
ikṣu-cāpa-dharaḥ — sugarcane-bow bearer
śūlī — trident holder
cakra-pāṇiḥ — discus holder
saroja-bhṛt — lotus bearer
Verse 86
paashee dhRRitOtpalaH shaalimanjareebhRRitsvadantabhRRit
pāśī — noose holder
dhṛta-utpalaḥ — holding lotus
śāli-mañjarī-bhṛt — holding rice sprouts
sva-danta-bhṛt — holding own tusk
Verse 87
kalpavalleedharO vishvaabhayadaikakarO vashee
kalpa-vallī-dharaḥ — bearer of wish-fulfilling creeper
viśva-abhaya-da-eka-karaḥ — single hand granting fearlessness
vaśī — controller
Verse 88
akshhamaalaadharO jjhNaanamudraavaan mudgaraayudhaH
akṣha-mālā-dharaḥ — rosary holder
jñāna-mudrā-vān — gesture of knowledge
mudgara-āyudhaḥ — hammer weapon holder
Verse 89
poorNapaatree kambudharO vidhRRitaankushamoolakaH
pūrṇa-pātrī — full vessel holder
kambu-dharaḥ — conch-like necked
vidhṛta-aṅkuśa-mūlakaḥ — holding goad at base
Verse 90
karasthaamraphalashcootakalikaabhRRitkuThaaravaan
kara-stha-āmr-phalaḥ — mango fruit in hand
ścūta-kalikā-bhṛt — holding mango blossom
kuṭhāra-vān — axe bearer
Verse 91
pushhkarasthasvarNaghaTeepoorNaratnaabhivarshhakaH
puṣkara-stha-svarṇa-ghaṭī — golden pot on lotus
pūrṇa-ratna-abhivarṣhakaḥ — showering gems
Verse 92
bhaarateesundareenaathO vinaayakaratipriyaH
bhāratī-sundarī-nāthaḥ — lord of Sarasvatī
vināyaka-rati-priyaḥ — beloved of Vināyaka
Verse 93
mahaalakshhmeepriyatamaH siddhalakshhmeemanOramaH
mahā-lakṣhmī-priyatamaḥ — beloved of Mahālakṣhmī
siddha-lakṣhmī-manoramaḥ — delight of Siddha Lakṣhmī
Verse 94
ramaaramEshapoorvaangO dakshhiNOmaamahEshvaraH
ramā-rameśa-pūrva-aṅgaḥ — form of Viṣṇu (east aspect)
dakṣiṇa-umā-maheśvaraḥ — form of Śiva (south aspect)
Verse 95
maheevaraahavaamaangO ratikandarpapashcimaH
mahī-varāha-vāma-aṅgaḥ — Varāha form (west aspect)
rati-kandarpa-paścimaḥ — Kāma-deva aspect
Verse 96
aamOdamOdajananaH sapramOdapramOdanaH
āmoda-moda-jananaḥ — origin of joy and delight
sa-pramoda-pramodanaḥ — giver of great happiness
Verse 97
saMvardhitamahaavRRiddhirRRiddhisiddhipravardhanaH
saṃvardhita-mahā-vṛddhiḥ — greatly expanded prosperity
ṛddhi-siddhi-pravardhanaḥ — enhancer of wealth and success
Verse 98
dantasaumukhyasumukhaH kaantikandalitaashrayaH
danta-saumukhya-sumukhaḥ — pleasant-toothed pleasant face
kānti-kandalita-āśrayaḥ — abode of radiant beauty
Verse 99
madanaavatyaashritaanghriH kRRitavaimukhyadurmukhaH
madanāvatī-āśrita-aṅghriḥ — feet supported by Madanāvatī
kṛta-vaimukhya-durmukhaḥ — turning away from adversity
Verse 100
vighnasaMpallavaH padmaH sarvOnnatamadadravaH
vighna-sampat-lavaḥ — destroyer of obstacles
padmaḥ — lotus-like
sarva-unmata-mada-dravaḥ — dissolver of pride
Verse 101
vighnakRRinnimnacaraNO draaviNeeshaktisatkRRitaH
vighna-kṛt-nimna-caraṇaḥ — lowering obstacles
drāviṇī-śakti-sat-kṛtaḥ — honored by wealth energy
Verse 102
teevraaprasannanayanO jvaalineepaalitaikadRRik
tīvra-prasanna-nayanaḥ — intensely gracious eyes
jvālinī-pālita-eka-dṛk — protected by fiery energy
Verse 103
mOhineemOhanO bhOgadaayineekaantimaNDanaH
mohinī-mohanaḥ — enchantment of Mohinī
bhoga-dāyinī-kānti-maṇḍanaḥ — adorned by pleasure-giving beauty
Verse 104
kaamineekaantavaktrashreeradhishhThitavasundharaH
kāminī-kānta-vaktra-śrīḥ — beloved face of desire
adhiṣṭhita-vasundharāḥ — established in Earth
Verse 105
vasudhaaraamadOnnaadO mahaashankhanidhipriyaH
vasudhārā-mada-unnādaḥ — joyous abundance of Earth
mahā-śaṅkha-nidhi-priyaḥ — beloved of great conch treasure
Verse 106
namadvasumateemaalee mahaapadmanidhiH prabhuH
namat-vasumatī-mālī — bowed by Earth goddess garland
mahā-padma-nidhiḥ — great lotus treasure lord
Verse 107
sarvasadgurusaMsEvyaH shOcishhkEshahRRidaashrayaH
sarva-sat-guru-saṃsevyaḥ — served by all true gurus
śocishkēśa-hṛd-āśrayaḥ — abode in radiant heart
Verse 108
eeshaanamoordhaa dEvEndrashikhaH pavananandanaH
īśāna-mūrdhā — head of Śiva
devendra-śikhaḥ — crest of Indra
pavana-nandanaḥ — joy of wind
Verse 109
pratyugranayanO divyO divyaastrashataparvadhRRik
pratyugra-nayanaḥ — fierce yet radiant eyes
divyaḥ — divine
divya-astra-śata-parva-dhṛk — bearer of divine weapons
Verse 110
airaavataadisarvaashaavaaraNO vaaraNapriyaH
airāvata-ādi-sarva-āśā-vāraṇaḥ — elephant of all directions
vāraṇa-priyaḥ — beloved of elephants
Verse 111
vajraadyastrapareevaarO gaNacaNDasamaashrayaH
vajra-ādi-astra-parīvāraḥ — surrounded by thunderbolt weapons
gaṇa-caṇḍa-samāśrayaḥ — supported by fierce Ganas
Verse 112
jayaajayaparikarO vijayaavijayaavahaH
jaya-ajaya-parikaraḥ — surrounded by victory and non-victory
vijaya-avijaya-avahaḥ — bearer of victory
Verse 113
ajayaarcitapaadaabjO nityaanandavanasthitaH
ajaya-arcita-pāda-abjaḥ — lotus feet worshipped by the unconquered
nitya-ānanda-vana-sthitaḥ — residing in eternal bliss forest
Verse 114
vilaasineekRRitOllaasaH shauNDee saundaryamaNDitaH
vilāsinī-kṛta-ullāsaḥ — delighted by divine consorts
śauṇḍī — heroic
saundarya-maṇḍitaḥ — adorned with beauty
Verse 115
anantaanantasukhadaH sumangalasumangalaH
ananta-ānanda-sukha-daḥ — giver of infinite bliss
su-maṅgala-su-maṅgalaḥ — supreme auspiciousness
Verse 116
jjhNaanaashrayaH kriyaadhaara icChaashaktinishhEvitaH
jñāna-āśrayaḥ — abode of knowledge
kriyā-ādhāraḥ — support of action
icchā-śakti-niṣevitaḥ — served by will-power
Verse 117
subhagaasaMshritapadO lalitaalalitaashrayaH
subhagā-saṃśrita-padaḥ — refuge of auspicious goddess
lalitā-lalita-āśrayaḥ — abode of Lalitā’s beauty
Verse 118
kaamineepaalanaH kaamakaamineekElilaalitaH
kāminī-pālanaḥ — protector of divine consorts
kāma-kāminī-keli-lālitaḥ — delighted by divine play
Verse 119
sarasvatyaashrayO gaureenandanaH shreenikEtanaH
sarasvatī-āśrayaḥ — abode of Sarasvatī
gaurī-nandanaḥ — son of Gaurī
śrī-niketanaḥ — abode of prosperity
Verse 120
guruguptapadO vaacaasiddhO vaageeshvareepatiH
guru-gupta-padaḥ — hidden sacred guru form
vācā-siddhaḥ — perfected speech
vāgīśvarī-patiḥ — lord of speech
Verse 121
nalineekaamukO vaamaaraamO jyEshhThaamanOramaH
nalinī-kāmukaḥ — beloved of lotus-like goddess
vāmā-rāmaḥ — delight of Vāmā (divine feminine aspect)
jyeṣṭhā-manoramaḥ — delight of Jyeṣṭhā goddess
Verse 122
raudreemudritapaadaabjO humbeejastungashaktikaH
raudrī-mudrita-pāda-abjaḥ — lotus feet sealed by Raudrī energy
huṃ-bījaḥ — seed syllable huṃ
tuṅga-śaktikaḥ — elevated power form
Verse 123
vishvaadijananatraaNaH svaahaashaktiH sakeelakaH
viśva-ādi-janana-trāṇaḥ — protector of creation of the universe
svāhā-śaktiḥ — power of offering
sa-kīlakaḥ — with locking/supporting force
Verse 124
amRRitaabdhikRRitaavaasO madaghoorNitalOcanaH
amṛta-abdhi-kṛta-āvāsaḥ — residing in ocean of nectar
mada-ghūrṇita-locanaḥ — eyes swirling with bliss
Verse 125
ucChishhTOcChishhTagaNakO gaNEshO gaNanaayakaH
ucchiṣṭa-ucchiṣṭa-gaṇakaḥ — leader of exalted Ganas
gaṇeśaḥ — lord of Ganas
gaṇa-nāyakaḥ — leader of groups
Verse 126
saarvakaalikasaMsiddhirnityasEvyO digambaraH
sārvakālika-saṃsiddhiḥ — eternal perfection
nitya-sevyaḥ — always to be served
dig-ambaraḥ — clothed by directions (space itself)
Verse 127
anapaayO.anantadRRishhTirapramEyO.ajaraamaraH
anapāyaḥ — never declining
ananta-dṛṣṭiḥ — infinite vision
aprameyaḥ — immeasurable
ajara-amaraḥ — beyond aging and death
Verse 128
anaavilO.apratihatiracyutO.amRRitamakshharaH
anāvilaḥ — pure
apratihatiḥ — unobstructed
acyutaḥ — infallible
amṛtaḥ — immortal
akṣharaḥ — imperishable
Verse 129
apratarkyO.akshhayO.ajayyO.anaadhaarO.anaamayOmalaH
apratarkyaḥ — beyond reasoning
akṣhayaḥ — indestructible
ajayyaḥ — unconquerable
anādhāraḥ — self-supported
anāmayaḥ — disease-free
amalaḥ — pure
Verse 130
amEyasiddhiradvaitamaghOrO.agnisamaananaH
ameya-siddhiḥ — immeasurable perfection
advaitaḥ — non-dual
aghoraḥ — fierce yet peaceful
agni-samānanaḥ — fire-like face
Verse 131
anaakaarO.abdhibhoomyagnibalaghnO.avyaktalakshhaNaH
anākāraḥ — formless
abdhi-bhūmi-agni-bala-ghnaḥ — transcending ocean-earth-fire forces
avyakta-lakṣhaṇaḥ — unmanifest nature
Verse 132
aadhaarapeeThamaadhaara aadhaaraadhEyavarjitaH
ādhāra-pīṭha-ādhāraḥ — support of the foundational seat
ādhāra-ādheya-varjitaḥ — beyond supporter and supported
Verse 133
aakhukEtana aashaapooraka aakhumahaarathaH
ākhu-ketanaḥ — mouse-bannered one
āśā-pūrakaḥ — fulfiller of desires
ākhu-mahā-rathaḥ — great chariot rider (mouse as vehicle)
Verse 134
ikshhusaagaramadhyastha ikshhubhakshhaNalaalasaH
ikṣu-sāgara-madhyasthaḥ — dwelling in ocean of sugarcane sweetness
ikṣu-bhakṣhaṇa-lālasaḥ — fond of sugarcane offerings
Verse 135
ikshhucaapaatirEkashreerikshhucaapanishhEvitaH
ikṣu-cāpa-atiḥ — lord of sugarcane bow
eka-śrīḥ — singular splendor
ikṣu-cāpa-niṣevitaḥ — served by sugarcane bow symbolism
Verse 136
indragOpasamaanashreerindraneelasamadyutiH
indra-gopa-samāna-śrīḥ — radiant like red jewel beetle
indra-nīla-sama-dyutiḥ — shining like sapphire
Verse 137
indeevaradalashyaama indumaNDalamaNDitaH
indīvara-dala-śyāmaḥ — dark like blue lotus petal
indu-maṇḍala-maṇḍitaḥ — adorned with moon disc
Verse 138
idhmapriya iDaabhaaga iDaavaanindiraapriyaH
idhma-priyaḥ — lover of sacrificial firewood
iḍā-bhāgaḥ — part of sacred offering
iḍāvān — possessor of nourishment energy
indirā-priyaḥ — beloved of Lakṣhmī
Verse 139
ikshhvaakuvighnavidhvaMsee itikartavyatEpsitaH
ikṣhvāku-vighna-vidhvaṃsī — destroyer of Ikṣhvāku lineage obstacles
iti-kartavya-īpsitaḥ — fulfiller of duties
Verse 140
eeshaanamaulireeshaana eeshaanapriya eetihaa
īśāna-mauliḥ — crown of Shiva
īśāna-priyaḥ — beloved of Shiva
īti-hā — remover of calamity
Verse 141
eeshhaNaatrayakalpaanta eehaamaatravivarjitaH
īṣhaṇā-traya-kalpa-antaḥ — end of three desires
īhā-mātra-vivarjitaḥ — beyond mere action/desire
Verse 142
upEndra uDubhRRinmauliruDunaathakarapriyaH
upendraḥ — younger brother of Indra (Viṣṇu aspect)
uḍu-bhṛt-mauliḥ — moon crown bearer
uḍu-nātha-kara-priyaḥ — beloved of moon god
Verse 143
unnataanana uttunga udaarastridashaagraNeeH
unnata-ānanaḥ — elevated face
uttuṅgaḥ — lofty
udāraḥ — generous
tridaśa-agraṇīḥ — leader of gods
Verse 144
oorjasvaanooshhmalamada oohaapOhaduraasadaH
ūrjasvān — energetic
ūṣhma-lamadaḥ — burning brilliance
ūhā-apoha-durāsadaḥ — beyond speculation
Verse 145
RRigyajuHsaamanayana RRiddhisiddhisamarpakaH
ṛg-yajuḥ-sāma-nayanaḥ — essence of Vedas
ṛddhi-siddhi-samarpakaḥ — giver of prosperity and success
Verse 146
RRijucittaikasulabhO RRiNatrayavimOcanaH
ṛju-citta-eka-sulabhaḥ — easily attained by pure heart
ṛṇa-traya-vimocanaḥ — liberator from three debts
Verse 147
luptavighnaH svabhaktaanaaM luptashaktiH suradvishhaam
lupta-vighnaḥ — destroyer of obstacles
lupta-śaktiḥ — remover of enemy power
sura-dviṣhām — enemies of gods
Verse 148
luptashreervimukhaarcaanaaM lootaavisphOTanaashanaH
lupta-śrīḥ — remover of prosperity of adversaries
vimukha-arcānām — of those who ignore worship
loota-visphoṭa-nāśanaḥ — destroyer of venom and poison
Verse 149
EkaarapeeThamadhyastha EkapaadakRRitaasanaH
eka-āra-pīṭha-madhyasthaḥ — seated in single sacred seat
eka-pāda-kṛta-āsanaḥ — one-foot posture form
Verse 150
EjitaakhiladaityashreerEdhitaakhilasaMshrayaH
ejita-akhila-daitya-śrīḥ — shaking all demons
edhita-akhila-saṃśrayaḥ — supporter of all existence
Verse 151
aishvaryanidhiraishvaryamaihikaamushhmikapradaH
aiśvarya-nidhiḥ — treasure of prosperity
aiśvarya-daḥ — giver of wealth
aihika-āmuṣhmika-pradaḥ — giver of worldly and spiritual rewards
Verse 152
airaMmadasamOnmEshha airaavatasamaananaH
airammada-sam-onmeṣhaḥ — radiant like divine intoxication
airāvata-samānanaḥ — face like Airāvata elephant
Verse 153
OMkaaravaacya OMkaara OjasvaanOshhadheepatiH
oṃkāra-vācyaḥ — embodiment of Om
oṃkāraḥ — sacred sound Om
ojasvān — powerful
oṣhadhi-patiḥ — lord of herbs
Verse 154
audaaryanidhirauddhatyadhairya aunnatyaniHsamaH
audārya-nidhiḥ — ocean of generosity
auddhatya-dhairya — fearless patience
aunnatya-niḥsamaḥ — incomparable elevation
Verse 155
ankushaH suranaagaanaamankushaakaarasaMsthitaH
aṅkuśaḥ — goad
sura-nāgānām — of gods and serpents
aṅkuśa-ākāra-saṃsthitaḥ — form of controlling force
Verse 156
aH samastavisargaantapadEshhu parikeertitaH
aḥ — final sound of Sanskrit
samasta-visarga-anta-padeṣu — in all endings of speech
parikeertitaḥ — praised everywhere
Verse 157
caturviMshatitattvaatmaa pancaviMshaakhyapoorushhaH
caturviṃśati-tattva-ātmā — self of 24 principles
pañcaviṃśa-ākhya-puruṣaḥ — known as the 25th principle (pure consciousness)
Verse 158
saptaviMshatitaarEshaH saptaviMshatiyOgakRRit
saptaviṃśati-tāra-īśaḥ — lord of 27 stars (nakṣatras)
saptaviṃśati-yoga-kṛt — creator of 27 yogic unions
Verse 159
dvaatriMshadbhairavaadheeshashcatustriMshanmahaahradaH
dvātriṃśat-bhairava-adhīśaḥ — lord of 32 Bhairavas
catu-striṃśat-mahā-hradaḥ — great expanse of 34 powers (deep ocean-like state)
Verse 160
shhaTtriMshattattvasaMbhootirashhTatriMshatkalaatmakaH
ṣaṭtriṃśat-tattva-sambhūtiḥ — source of 36 principles
aṣṭatriṃśat-kalā-ātmakaḥ — embodiment of 38 cosmic energies
Verse 161
pancaashadvishhNushakteeshaH pancaashanmaatRRikaalayaH
pañcāśat-viṣṇu-śakti-īśaḥ — lord of 50 powers of Viṣṇu
pañcāśat-mātṛkā-ālayaḥ — abode of 50 mother energies
Verse 162
dvipancaashadvapuHshrENeetrishhashhTyakshharasaMshrayaH
dvi-pañcāśat-vapuḥ-śreṇīḥ — possessing 52 forms
triṣaṣṭi-akṣhara-saṃśrayaḥ — support of 63 syllables
Verse 163
pancaashadakshharashrENeepancaashadrudravigrahaH
pañcāśat-akṣhara-śreṇī — group of 50 syllables
pañcāśat-rudra-vigrahaḥ — embodiment of 50 Rudras
Verse 164
catuHshhashhTimahaasiddhiyOgineevRRindavanditaH
catuḥṣaṣṭi-mahā-siddhi-yoginī-vṛnda-vanditaḥ — worshipped by 64 yoginīs and siddhis
Verse 165
namadEkOnapancaashanmarudvarganirargalaH
namat-ekona-pañcāśat-marut-varga — bowed to by 49 wind deities
nirargalaḥ — unobstructed, free-flowing power
Verse 166
catuHshhashhTyarthanirNEtaa catuHshhashhTikalaanidhiH
catuḥṣaṣṭi-artha-nirṇetā — determiner of 64 meanings
catuḥṣaṣṭi-kalā-nidhiḥ — treasure of 64 arts
Verse 167
ashhTashhashhTimahaateerthakshhEtrabhairavavanditaH
aṣṭaṣaṣṭi-mahā-tīrtha-kṣetra-bhairava-vanditaḥ — worshipped in 68 sacred sites and Bhairava shrines
Verse 168
caturnavatimantraatmaa shhaNNavatyadhikaprabhuH
catur-navati-mantra-ātmā — embodiment of 94 mantras
ṣaṇ-navati-adhika-prabhuḥ — lord beyond 96 forms
Verse 169
shataanandaH shatadhRRitiH shatapatraayatEkshhaNaH
śatānandaḥ — hundredfold bliss
śata-dhṛtiḥ — hundredfold patience/stability
śata-patra-āyat-ekṣaṇaḥ — lotus-eyed
Verse 170
shataaneekaH shatamakhaH shatadhaaraavaraayudhaH
śatāneekaḥ — commander of hundreds
śatamakhaḥ — performer of hundreds of sacrifices
śata-dhārā-vara-āyudhaḥ — wielder of countless weapons/blessings
Verse 171
sahasrapatranilayaH sahasraphaNibhooshhaNaH
sahasra-patra-nilayaḥ — residing in thousand-petaled lotus
sahasra-phaṇi-bhūṣhaṇaḥ — adorned with thousand serpents
Verse 172
sahasrasheershhaa purushhaH sahasraakshhaH sahasrapaat
sahasra-śīrṣhā puruṣhaḥ — thousand-headed cosmic being
sahasra-akṣhaḥ — thousand-eyed
sahasra-pāt — thousand-footed
Verse 173
sahasranaamasaMstutyaH sahasraakshhabalaapahaH
sahasra-nāma-saṃstutyaḥ — praised by thousand names
sahasra-akṣha-bala-apahaḥ — destroyer of thousandfold strength of ignorance
Verse 174
dashasaahasraphaNibhRRitphaNiraajakRRitaasanaH
daśa-sāhasra-phaṇi-bhṛt — bearer of ten thousand serpents
phaṇi-rāja-kṛta-āsanaḥ — seated on serpent king
Verse 175
ashhTaasheetisahasraadyamaharshhistOtrapaaThitaH
aṣṭāśīti-sahasra-ādi-maharṣi-stotra-pāṭhitaḥ — praised by 88,000 sages
Verse 176
lakshhaadhaaraH priyaadhaarO lakshhaadhaaramanOmayaH
lakṣha-ādhāraḥ — support of hundred thousand principles
priya-ādhāraḥ — support of beloved beings
lakṣha-ādhāra-manomayaḥ — mind-form of vast abundance
Verse 177
caturlakshhajapapreetashcaturlakshhaprakaashakaH
catur-lakṣha-japa-prītaḥ — pleased by 400,000 recitations
catur-lakṣha-prakāśakaḥ — revealer of 400,000 energies
Verse 178
caturasheetilakshhaaNaaM jeevaanaaM dEhasaMsthitaH
catur-aśīti-lakṣhāṇāṃ jīvānām — of 8.4 million life forms
deha-saṃsthitaḥ — dwelling within all bodies
Verse 179
kOTisooryaprateekaashaH kOTicandraaMshunirmalaH
koṭi-sūrya-pratīkāśaḥ — radiance of millions of suns
koṭi-candra-aṃśu-nirmalaḥ — pure as millions of moons
Verse 180
shivOdbhavaadyashhTakOTivainaayakadhurandharaH
śivodbhava-ādi-aṣṭa-koṭi-vaināyaka-dhurandharaḥ — leader of 80 million Vināyakas born from Śiva
Verse 181
saptakOTimahaamantramantritaavayavadyutiH
sapta-koṭi-mahā-mantra-mantrita-avayava-dyutiḥ — radiant with seven crore mantras
Verse 182
trayastriMshatkOTisurashrENeepraNatapaadukaH
trayastriṃśat-koṭi-sura-śreṇī — bowed by 33 crore gods
praṇata-pādukaḥ — feet worshipped by all
Verse 183
anantadEvataasEvyO hyanantashubhadaayakaH
ananta-devatā-sevyaḥ — served by infinite gods
ananta-śubha-dāyakaḥ — giver of infinite auspiciousness
Verse 184
anantanaamaanantashreeranantO.anantasaukhyadaH
ananta-nāma — infinite names
ananta-śrīḥ — infinite glory
anantaḥ — limitless
ananta-saukhya-daḥ — giver of infinite bliss
Verse 185
anantashaktisahitO hyanantamunisaMstutaH
ananta-śakti-sahitaḥ — endowed with infinite power
ananta-muni-saṃstutaḥ — praised by infinite sages
Verse 186
iti vainaayakaM naamnaaM sahasramidameeritam
iti — thus
vainaayakam nāmnām sahasram — thousand names of Vaināyaka (Gaṇeśa)
idam īritam — this has been declared
Verse 187
idaM braahmE muhoortE yaH paThati pratyahaM naraH
idam — this
brāhme muhūrte — at the auspicious Brahma-muhūrta
yaḥ paṭhati pratyaham naraḥ — whoever reads daily
Verse 188
karasthaM tasya sakalamaihikaamushhmikaM sukham
karastham — placed in one’s hands
tasya — for him
sakala-maihika-āmuṣhmika-sukham — all worldly and otherworldly happiness
Verse 189
aayuraarOgyamaishvaryaM dhairyaM shauryaM balaM yashaH
āyuḥ — long life
ārogyaṃ — health
aiśvaryaṃ — prosperity
dhairyaṃ — steadiness
śauryaṃ — courage
balaṃ — strength
yaśaḥ — fame
Verse 190
mEdhaa prajjhNaa dhRRitiH kaantiH saubhaagyamabhiroopataa
medhā — intelligence
prajñā — wisdom
dhṛtiḥ — firmness
kāntiḥ — radiance
saubhāgyam — good fortune
abhirūpatā — beauty
Verse 191
satyaM dayaa kshhamaa shaantirdaakshhiNyaM dharmasheelataa
satyam — truth
dayā — compassion
kṣhamā — forgiveness
śāntiḥ — peace
dākṣiṇyam — kindness
dharma-śīlatā — righteousness
Verse 192
jagatsaMvananaM vishvasaMvaadO vEdapaaTavam
jagat-saṃvananam — harmony of the world
viśva-saṃvādaḥ — universal harmony
veda-pāṭavam — mastery of Vedas
Verse 193
sabhaapaaNDityamaudaaryaM gaambheeryaM brahmavarcasam
sabhā-pāṇḍityam — eloquence in assembly
audāryam — generosity
gāmbhīryam — depth
brahma-varcasam — spiritual brilliance
Verse 194
OjastEjaH kulaM sheelaM prataapO veeryamaaryataa
ojas — vitality
tejas — brilliance
kulam — noble lineage
śīlam — character
pratāpaḥ — power
vīryam — valor
āryatā — nobility
Verse 195
jjhNaanaM vijjhNaanamaastikyaM sthairyaM vishvaasataa tathaa
jñānam — knowledge
vijñānam — realized knowledge
āstikyam — faith
sthairyam — stability
viśvāsatā — trust
Verse 196
dhanadhaanyaadivRRiddhishca sakRRidasya japaadbhavEt
dhana-dhānya-ādi-vṛddhiḥ — increase of wealth and grain
sakṛt asya japāt bhavet — from even one recitation arises
Verse 197
vashyaM caturvidhaM vishvaM japaadasya prajaayatE
vaśyam — control/influence
caturvidhaṃ viśvam — fourfold universe
japaāt asya prajāyate — arises from chanting
Verse 198
raajjhNO raajakalatrasya raajaputrasya mantriNaH
rājñaḥ — for kings
rāja-kalatra — royal family
rāja-putra — princes
mantriṇaḥ — ministers
Verse 199
japyatE yasya vashyaarthE sa daasastasya jaayatE
japyate — is chanted
yasya vaśya-arthē — for control/influence
sa dāsaḥ tasya jāyate — others become his servants
Verse 200
dharmaarthakaamamOkshhaaNaamanaayaasEna saadhanam
dharma-artha-kāma-mokṣhāṇām — of righteousness, wealth, desire, liberation
anāyāsena sādhanaṃ — effortless attainment
Verse 201
shaakineeDaakineerakshhOyakshhagrahabhayaapaham
śākinī-ḍākinī — female spirits
rakṣhaḥ — demons
yakṣha — semi-divine beings
graha-bhaya-apaham — remover of planetary afflictions
Verse 202
saamraajyasukhadaM sarvasapatnamadamardanam
sāmrājya-sukhadam — giver of imperial bliss
sarva-sapatna-mada-mardanam — destroyer of all enemies’ pride
Verse 203
samastakalahadhvaMsi dagdhabeejaprarOhaNam
samasta-kalaha-dhvaṃsī — destroyer of all conflict
dagdha-bīja-prarohanaṃ — prevents rebirth of destroyed seeds (karma)
Verse 204
duHsvapnashamanaM kruddhasvaamicittaprasaadanam
duḥ-svapna-śamanam — remover of bad dreams
kruddha-svāmi-citta-prasādanam — calming angry minds
Verse 205
shhaDvargaashhTamahaasiddhitrikaalajjhNaanakaaraNam
ṣaḍ-varga — six inner enemies (desire, anger, etc.)
aṣṭa-mahā-siddhi — eight great powers
trikāla-jñāna-kāraṇam — giver of past, present, future knowledge
Verse 206
parakRRityaprashamanaM paracakrapramardanam
para-kṛtya-praśamanam — neutralizes hostile actions
para-cakra-pramardanam — destroys enemy forces
Verse 207
saMgraamamaargE savEshhaamidamEkaM jayaavaham
saṃgrāma-mārge — in battle
idaṃ ekam — this alone
jaya-āvaham — brings victory
Verse 208
sarvavandhyatvadOshhaghnaM garbharakshhaikakaaraNam
sarva-vandhyatva-doṣha-ghnam — removes infertility
garbha-rakṣha-eka-kāraṇam — protects pregnancy
Verse 209
paThyatE pratyahaM yatra stOtraM gaNapatEridam
paṭhyate pratyaham — where this is read daily
gaṇapatēḥ stotram idam — hymn of Gaṇapati
Verse 210
dEshE tatra na durbhikshhameetayO duritaani ca
deśe tatra — in that place
na durbhikṣham — no famine
na ītayaḥ — no calamities
na duritāni — no suffering
Verse 211
kshhayakushhThapramEhaarshabhagandaravishhoocikaaH
diseases listed:
consumption, leprosy, diabetes, fistula, cholera
Verse 212
gulmaM pleehaanamashamaanamatisaaraM mahOdaram
tumors, spleen disorders, asthma, diarrhea, abdominal diseases
Verse 213
kaasaM shvaasamudaavartaM shoolaM shOphaamayOdaram
cough, asthma, internal obstruction, pain, swelling diseases
Verse 214
shirOrOgaM vamiM hikkaaM gaNDamaalaamarOcakam
headaches, vomiting, hiccups, glandular swellings, loss of appetite
Verse 215
vaatapittakaphadvandvatridOshhajanitajvaram
fevers caused by imbalance of vāta, pitta, kapha
Verse 216
sarvaM prashamayatyaashu stOtrasyaasya sakRRijjapaH
all diseases are quickly pacified by one recitation
Verse 217
praapyatE.asya japaatsiddhiH streeshoodraidapi patitaiH
even women, śūdras, and fallen persons attain perfection by chanting
Verse 218
sahasranaamamantrO.ayaM japitavyaH shubhaaptayE
this thousand-name mantra should be chanted for auspicious attainment
Verse 219
mahaagaNapatEH stOtraM sakaamaH prajapannidam
one who chants with desire obtains fulfillment
Verse 220
icChayaa sakalaan bhOgaanupabhujyEha paarthivaan
enjoys all earthly pleasures at will
Verse 221
manOrathaphalairdivyairvyOmayaanairmanOramaiH
obtains divine desires and celestial vehicles
Verse 222
candrEndrabhaaskarOpEndrabrahmasharvaadisadmasu
reaches abodes of moon, Indra, sun, Vishnu, Brahma, Shiva
Verse 223
kaamaroopaH kaamagatiH kaamadaH kaamadEshvaraH
becomes embodiment of desire fulfillment and its lord
Verse 224
bhuktvaa yathEpsitaanbhOgaanabheeshhTaiH saha bandhubhiH
enjoys desired pleasures with family
Verse 225
gaNEshaanucarO bhootvaa gaNO gaNapatipriyaH
becomes attendant of Gaṇeśa
Verse 226
nandeeshvaraadisaanandairnanditaH sakalairgaNaiH
rejoices with all divine attendants
Verse 227
shivaabhyaaM kRRipayaa putranirvishEshhaM ca laalitaH
lovingly treated like a son by Śiva and Pārvatī
Verse 228
shivabhaktaH poorNakaamO gaNEshvaravaraatpunaH
becomes fulfilled devotee of Śiva and Gaṇeśa
Verse 229
jaatismarO dharmaparaH saarvabhaumO.abhijaayatE
attains past-life memory, righteousness, universal sovereignty
Verse 230
nishhkaamastu japannityaM bhaktyaa vighnEshatatparaH
one who chants without desire gains liberation-oriented devotion
Verse 231
yOgasiddhiM paraaM praapya jjhNaana-vairaagya-saMyutaH
attains highest yogic perfection, knowledge, detachment
Verse 232
nirantarE niraabaadhE paramaanandasaMjjhNitE
reaches uninterrupted supreme bliss
Verse 233
vishvOtteerNE parE poorNE punaraavRRittivarjitE
transcends universe, becomes complete, free from rebirth
Verse 234
leenO vainaayakE dhaamni ramatE nityanirvRRitE
merges into Gaṇeśa’s eternal blissful abode
Verse 235
yO naamabhirhutairdattaiH poojayEdarcayE^^EnnaraH
one who worships with names, offerings, and rituals
Verse 236
raajaanO vashyataaM yaanti ripavO yaanti daasataam
kings come under control; enemies become servants
Verse 237
tasya sidhyanti mantraaNaaM durlabhaashcEshhTasiddhayaH
even rare mantras and siddhis are attained
Verse 238
moolamantraadapi stOtramidaM priyatamaM mama
this stotra is even more dear than the root mantra
Verse 239
nabhasyE maasi shuklaayaaM caturthyaaM mama janmani
on Shukla Chaturthi of Bhādrapada month
Verse 240
doorvaabhirnaamabhiH poojaaM tarpaNaM vidhivaccarEt
worship with durvā grass and names in ritual offering
Verse 241
ashhTadravyairvishEshhENa kuryaadbhaktisusaMyutaH
worship with eight special offerings with devotion
Verse 242
tasyEpsitaM dhanaM dhaanyamaishvaryaM vijayO yashaH
one obtains wealth, grain, prosperity, victory, fame
Verse 243
bhavishhyati na sandEhaH putrapautraadikaM sukham
no doubt: one gains children, grandchildren, happiness
Verse 244
idaM prajapitaM stOtraM paThitaM shraavitaM shrutam
if recited, read, heard, or taught
Verse 245
vyaakRRitaM carcitaM dhyaataM vimRRishhTamabhivanditam
analyzed, worshipped, meditated upon, and revered
Verse 246
ihaamutra ca vishvEshhaaM vishvaishvaryapradaayakam
gives universal prosperity here and hereafter
Verse 247
svacChandacaariNaapyEshha yEna sandhaaryatE stavaH
even independent seekers benefit from this hymn
Verse 248
sa rakshhyatE shivOdbhootairgaNairadhyashhTakOTibhiH
protected by millions of Shiva-born Ganas
Verse 249
likhitaM pustakastOtraM mantrabhootaM prapoojayEt
written form of stotra is worshipped as mantra itself
Verse 250
tatra sarvOttamaa lakshhmeeH sannidhattE nirantaram
supreme Lakshmi resides there constantly
Verse 251
daanairashEshhairakhilairvrataishca teerthairashEshhairakhilairmakhaishca
not even all charity, vows, pilgrimages, sacrifices equal this
Verse 252
na tatphalaM vindati yadgaNEshasahasranaamasmaraNEna sadyaH
nothing equals the fruit of remembering Gaṇeśa’s thousand names
Verse 253
EtannaamnaaM sahasraM paThati dinamaNau pratyahaMprOjjihaanE
one who reads this daily at sunrise
Verse 254
saayaM madhyandinE vaa trishhavaNamathavaa santataM vaa janO yaH
morning, noon, evening, or constantly
Verse 255
sa syaadaishvaryadhuryaH prabhavati vacasaaM keertimuccaistanOti
becomes powerful, famous, eloquent
Verse 256
daaridryaM hanti vishvaM vashayati suciraM vardhatE putrapautraiH
destroys poverty, gains control, increases lineage
Verse 257
akincanOpyEkacittO niyatO niyataasanaH
even a poor, focused, disciplined practitioner
Verse 258
prajapaMshcaturO maasaan gaNEshaarcanatatparaH
if practiced for four months with devotion
Verse 259
daridrataaM samunmoolya saptajanmaanugaamapi
eradicates poverty for seven lifetimes
Verse 260
labhatE mahateeM lakshhmeemityaajjhNaa paaramEshvaree
attains great Lakshmi by divine command
Verse 261
aayushhyaM veetarOgaM kulamativimalaM sampadashcaartinaashaH
long life, health, pure lineage, wealth, removal of sorrow
Verse 262
keertirnityaavadaataa bhavati khalu navaa kaantiravyaajabhavyaa
ever-increasing fame and beauty
Verse 263
putraaH santaH kalatraM guNavadabhimataM yadyadanyacca tatta
virtuous children, spouse, and all desired things
Verse 264
nityaM yaH stOtramEtat paThati gaNapatEstasya hastE samastam
everything comes into the hands of one who recites this
Verse 265
iti vainaayakaM naamnaaM sahasramidameeritam
thus the thousand names of Vaināyaka conclude
Verse 266 (Final Mangala Verse)
namO namaH suravarapoojitaanghrayE
salutations to one whose feet are worshipped by gods
namO namO nirupamamangalaatmanE
salutations to the incomparable auspicious one
namO namO vipuladayaikasiddhayE
salutations to the ocean of compassion and perfection
namO namaH karikalabhaananaaya tE
salutations to the elephant-faced Lord
Final Verse
kinkiNeegaNaracitacaraNaH prakaTitagurumitacaarukaraNaH
feet adorned with tinkling bells, hands displaying divine gestures
madajalalahareekalitakapOlaH shamayatu duritaM gaNapatinaamnaa
may Gaṇeśa, with elephant grace and flowing bliss, destroy all suffering
Colophon
iti shreegaNEshapuraaNE upaasanaakhaNDE eeshvaragaNEshasaMvaadE gaNEshasahasranaamastOtraM sampoorNam
Thus ends the Gaṇeśa Sahasranāma Stotra from the Gaṇeśa Purāṇa, Upāsanā-khaṇḍa, dialogue between Īśvara and Gaṇeśa.